Idealny lider według naukowców

Uniwersytet Jagielloński
27.10.2014 , aktualizacja: 02.09.2015 14:50
A A A
Kwartał uniwersytecki w Krakowie

Kwartał uniwersytecki w Krakowie (Fot. Dorota Gut / krakow.gazeta.pl)

Badania naukowe dowodzą, że można wskazać konkretne cechy odróżniające liderów od zwykłych pracowników. Okazuje się, że przywódcy wyróżniają się konfiguracją pięciu cech: wysoką ekstrawersją, wysoką sumiennością, wysoką otwartością na nowe doświadczenia, wysoką ugodowością przy niskim poziomie neurotyzmu. A jak inteligencja i narcyzm wpływają na skuteczność liderów?
Wczesne badania nad fenomenem przywództwa próbowały odkryć, jakimi cechami charakteryzują się skuteczni liderzy. Badania nad osobowością przywódców nie przyniosły jednak tak mocnych dowodów, na jakie liczono i badacze powoli odchodzili od założenia, że możliwe jest w ogóle wskazanie cech wyróżniających "wielkiego człowieka".

Alternatywne teorie wskazywały na szczególne wymagania sytuacji jako czynnik kształtujący liderów, lub na konkretne zachowaniach, poprzez które lider wpływa na podwładnych.

Mimo początkowego rozczarowania wydaje się, że istniejące dowody naukowe pozwalają na wskazanie cech, które wiążą się z tym, kto zostaje przywódcą i jak skutecznie pełni tę rolę. To ostatnie rozróżnienie jest istotne, ponieważ okazuje się, że cechy, które pozwalają na przewidywanie, kto zostanie wybrany liderem, niekoniecznie są dokładnie tymi samymi, które przewidują produktywność lidera lub całego zespołu.

Kto zostaje skutecznym liderem?

Z pięciu cech wymienionych na początku artykułu, dla wyłonienia się lidera szczególnie silne znaczenie mają ekstrawersja, sumienność, otwartość na nowe doświadczenia i niski neurotyzm. Okazuje się, że na tym początkowym etapie ugodowość odgrywa mniejszą rolę. Zyskuje ona na znaczeniu, gdy w grę wchodzi efektywność lidera i wyniki zespołowe.

W tym przypadku z kolei mniejsze znaczenie odgrywa ekstrawersja i sumienność. Jest to istotne rozróżnienie, ponieważ może oznaczać, że bardziej ugodowy kandydat, który mógłby zostać efektywnym menedżerem, nie przejdzie pierwszego etapu selekcji, kiedy ta cecha w mniejszym stopniu determinuje sukces. Trzeba jednak podkreślić, że osobowość to nie wszystko i wyjaśnia ona przeciętnie jedną czwartą tego, kto zostaje wybrany liderem. W jeszcze mniejszym stopniu osobowość wiąże się z efektywnością lidera i jego zespołu.

Czy inteligencja wpływa na wyniki lidera?

Inteligencja często utożsamiana jest z sukcesem w miejscu pracy. To przekonanie jest uzasadnione, ponieważ różne badania psychologiczne pokazują, że jest ona silnie powiązana z wynikami w pracy. Czy jednak jest gwarancją awansu na stanowisko zarządzające? Naukowcy dowiedli, że inteligencja, w znaczeniu ogólnej zdolności umysłowej, ma umiarkowany, ale istotny wpływ na wyniki przywódcy. Co ciekawe, istotne znaczenie ma także praktyczna inteligencja, czyli tzw. utajona wiedza, którą nabywamy poprzez konkretne doświadczenie. Choć jest ona często trudna do zwerbalizowania, to ten rodzaj wiedzy wiąże się z wyższą efektywnością menedżerów nawet przy kontroli ogólnego poziomu inteligencji.

Czy narcyz może być skutecznym liderem?

Interesującą cechą jest narcyzm. Z jednej strony zachowania charakteryzujące narcystyczne jednostki jak np. zaabsorbowanie sobą, poczucie wyjątkowości i wyższości, wrogość, czy egoizm wydają się niespójne z wymaganiami wobec idealnego lidera. Z drugiej strony umiejętność wpływania na innych, pewność siebie i wysoka samoocena mogą predysponować narcystyczne jednostki do pozycji lidera w grupie. Badania potwierdzają, że narcyzi częściej zostają liderami nowopowstałych grup i lepiej wypadają w krótkich interakcjach, ale narcyzm u lidera negatywnie wiąże się z efektywnością podwładnych i ich satysfakcją z pracy. Badania nad amerykańskimi prezydentami pokazały, że narcyzm wiązał się z większą popularnością i perswazyjnością, ale również częstszymi nieetycznymi zachowaniami. Potwierdza to dwoistą naturę narcyzmu w kontekście przywództwa w organizacji.

Podsumowując, cechy liderów mają znaczenie, chociaż jest ono mniejsze niż początkowo sądzono. Mają większy wpływ na to, kto zostaje wybrany liderem, natomiast słabiej wiążą się z wynikami zespołowymi. Warto pamiętać, że te ostatnie silniej wiążą się z konkretnymi zachowaniami lidera, które - w przeciwieństwie do cech osobowości - w większym stopniu poddają się zmianie, na przykład poprzez szkolenia czy nabywanie doświadczenia.

Interesujesz się badaniami naukowymi w zakresie organizacji? Weź udział w ciekawym badaniu nt. postrzegania osób w różnym wieku w organizacji. Badanie prowadzone jest przez naukowców na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wśród osób, które wezmą udział w badaniu zostanie rozlosowana nagroda. Zapraszamy do wypełnienia ankiety pod linkiem: https://www.surveymonkey.com/s/badanie_14_06

Jakie cechy mają wybitni liderzy współczesnego świata? Przeczytaj w książce "Zawód:zwycięzca" >>



Skomentuj:
Zaloguj się lub komentuj jako gość

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX