Rewolucja w zasiłkach rodzinnych

Rafał Kalukin; Dziękujemy za pomoc Alinie Wiśniewskiej, dyrektor departamentu świadczeń rodzinnych MGPiPS
26.11.2003 , aktualizacja: 26.11.2003 00:00
A A A
Od 1 maja 2004 r. ma obowiązywać nowy system świadczeń rodzinnych. Przeczytaj nasz informator z kalkulatorem w ręku. Wylicz z "Gazetą" nowe zasiłki i dodatki. Sprawdź, co się zmienia i co to znaczy dla twojej rodziny
Zmiany są zasadnicze! Zamiast plejady rozmaitych zasiłków (rodzinny, wychowawczy, macierzyński, alimentacyjny) ma być jeden podstawowy zasiłek rodzinny powiększany o różne dodatki. Czy na pewno te zmiany wejdą w życie, i to za pół roku? Raczej tak. Senat już przyjął tę ustawę. Teraz wróciła do Sejmu, potem trafi do prezydenta. - Obecny system jest nieszczelny, marnotrawi mnóstwo pieniędzy. Pomoc nie zawsze trafia do najbardziej potrzebujących - wyjaśniała "Gazecie" wiceminister pracy Jolanta Banach. Przeczytaj nasz informator. Sprawdź, ile zyskasz (albo ile stracisz) na reformie zasiłków.

Komu przysługują nowe świadczenia

Przypomnijmy ogólną zasadę zmian: teraz są różne, niezależne od siebie zasiłki. Od 1 maja 2004 roku ma być tylko jeden zasiłek rodzinny - taka "zasiłkowa podstawa". Ma do niego prawo każda rodzina, w której miesięczny dochód na osobę nie przekracza 504 zł netto (lub 583 zł w rodzinie z dzieckiem niepełnosprawnym). Jak liczyć dochód, sprawdź w ramce niżej. Dopiero jeśli dostaniesz tę podstawę, możesz się starać o kolejne dodatki. Wyjątek od tej reguły: zasiłek pielęgnacyjny. Przysługuje niezależnie od dochodu (więcej o tym zasiłku za chwilę). Uwaga! Wysokość wszystkich świadczeń i progów dochodowych podajemy w kwotach netto, czyli na rękę.

Zasiłek rodzinny

  • Jak jest teraz. Przysługuje rodzinom, w których dochód na osobę nie przekracza 548 zł lub 612 zł (samotnie wychowujący dziecko lub rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym) - na dziecko do 16. roku życia (jeśli się uczy - do 20. roku życia), na dziecko niepełnosprawne, na małżonka niepełnosprawnego lub opiekującego się niepełnosprawnym dzieckiem. Wynosi: 42,50 zł na pierwsze i drugie dziecko (oraz małżonka), 52,60 zł na trzecie, 65,70 zł na czwarte i kolejne dziecko. Samotny rodzic z dzieckiem niepełnosprawnym dostaje zasiłek w podwójnej wysokości.

  • Jak będzie po 1 maja 2004 roku. Przypomnijmy: prawo do zasiłku rodzinnego mają tylko te osoby, których dochód nie przekracza 504 zł "na głowę" w rodzinie (lub 583 zł w przypadku rodzin z dzieckiem niepełnosprawnym). Zasiłek przysługuje na dziecko poniżej 18. roku życia (jeśli się uczy - do 21. roku życia). Uczący się (lub studiujący) niepełnosprawni pobierają zasiłek do 24. roku życia.

    Jaka będzie wysokość zasiłku? W tzw. okresie przejściowym, od 1 maja 2004 do 31 sierpnia 2005: miesięcznie 43 zł na pierwsze i drugie dziecko, 53 zł - na trzecie, 66 zł - na czwarte i kolejne dziecko. Od 1 września 2005 wysokość zasiłku będzie zależała od wieku dziecka: 44 zł na dziecko poniżej 5. roku życia, 56 zł od 5 do 18 lat, 65 zł na osobę pełnoletnią do 24. roku życia. Co trzy lata zasiłek rodzinny (i dodatki do niego) ma być waloryzowany (pierwszy raz 1 września 2006 roku).

    Ważne! Świadczenia wypłaca się zarówno rodzicom, jak i prawnym lub faktycznym opiekunom dziecka (muszą wystąpić do sądu z wnioskiem o przysposobienie dziecka). O przyznanie zasiłku może zwrócić się także pełnoletnia osoba ucząca się (jeśli oczywiście spełnia kryterium wieku i dochodowe).

    Uwaga! Zasiłek nie przysługuje dziecku, gdy przebywa w rodzinie zastępczej lub w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie (w domu pomocy społecznej, placówce opiekuńczo-wychowawczej, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, szkole wojskowej itp.). Prawo do zasiłku wygasa też z chwilą zawarcia związku małżeńskiego (nawet jeśli ta osoba spełnia kryterium wieku i dochodowe).

    A teraz przyjrzymy się zasiłkom, które od maja 2004 staną się dodatkami do podstawowego zasiłku rodzinnego.

    Zasiłek wychowawczy

    Jak jest teraz. Przysługuje, gdy dochód nie przekracza 548 zł na osobę. Wypłacany przez dwa lub trzy lata (ciąża mnoga, samotny rodzic) albo przez sześć lat (dziecko niepełnosprawne). Wynosi 318,10 zł dla osoby zamężnej lub 505,80 zł dla samotnego rodzica (lub na trzecie dziecko).

    Po 1 maja 2004. Ten zasiłek zniknie! Ale pojawi się dodatek z tytułu urlopu wychowawczego. Przysługuje tylko tym osobom, które mają prawo do zasiłku rodzinnego (czyli spełniają kryteria dochodowe "zasiłkowej podstawy", które opisaliśmy przed chwilą). Wysokość nowego dodatku - 400 zł miesięcznie. Może go pobierać matka, ojciec, prawny lub faktyczny opiekun. Wypłacany jest przez dwa lata. W przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka - przez trzy lata. Jeżeli dziecko jest niepełnosprawne - do sześciu lat. Ten dodatek nie przysługuje osobom pobierającym rentę, emeryturę bądź rentę socjalną.

    Ważne! Przed urlopem wychowawczym trzeba być zatrudnionym przez co najmniej pół roku. W czasie urlopu nie wolno pracować, trzeba za to opiekować się dzieckiem (a więc nie można oddać go do żłobka). Jeśli w tym czasie kobieta pobiera zasiłek macierzyński na inne dziecko, traci prawo do dodatku wychowawczego.

    Świadczenie alimentacyjne

    Jak jest teraz. To świadczenie wypłacane z Funduszu Alimentacyjnego. Dochód w rodzinie nie może przekraczać 612 zł na osobę. Maksymalna wysokość takich państwowych alimentów: 631,40 zł.

  • Po 1 maja 2004. Będzie nowy dodatek alimentacyjny: na jedno dziecko miesięcznie 170 zł, ale nie więcej niż 510 zł na rodzinę (na dziecko niepełnosprawne - 250 zł, ale nie więcej niż 750 zł na rodzinę). Przysługuje niezależnie od tego, czy i jakie alimenty zostały zasądzone przez sąd i czy są one płacone! Jest tylko jeden warunek: kryterium dochodowe. Nie może przekroczyć 504 zł (lub 583 zł) na osobę w rodzinie.

    Uwaga! Jeśli dziecko pobiera rentę bądź rentę socjalną, dodatek się nie należy.