Z nami w Europie się
nie zgubisz!

Od Lizbony do Kijowa.
Od Murmańska do Malagi.
Praktyczne i proste w użyciu
mapy dla kierowców.
Kolejne części atlasu
w środy i czwartki w Gazecie Wyborczej

Prawa i obowiązki wolontariusza

Aneta Borowiec
2004-12-03 , aktualizacja: 03.12.2004 00:00
A A A Drukuj
Aby być wolonatariuszem dobrze mieć lekkie pojęcie o przepisach, które dają podstawy do takiej działaności. Czy pracując jako ochotnik jesteś ubezpieczony, dla jakich organizacji możesz pracować, czy masz prawo do zwrotu kosztów np. podrózy służbowej? Aby tego wszystkiego się dowiedzieć możesz przerzucać sterty aktów prawnych lub przeczytać nasz tekst - do wyboru.
ZOBACZ TAKŻE
Kto może być wolontariuszem?

Przepisy nie są zbyt szczegółowe w tym temacie i mówią, że wolontariusz powinien mieć kwalifikacje i spełniać wymagania odpowiednie do danej pracy. Bardziej szczegółowe warunki mogą jednak postawić same organizacje, np. Lekarze bez Granic potrzebują tylko lekarzy, a PAH osoby, które znają język angielski. Wiek właściwie nie ma znaczenia - wolontariat dla siebie znajdzie i gimnazjalista i emeryt. Czasem jednak organizacje wymagają, aby ochotnicy mieli ukończone 18 lat (np. w placówkach opiekuńczo-wychowawczych) lub więcej, wtedy zwykle chodzi o pracę z nieletnimi. Nieletni muszą jednak postarać się o zgodę rodziców na pracę wolontaryjną.

Dla jakich organizacji może pracować?

Wolontariusze nie mogą pracować dla instytucji prowadzącej działalność komercyjną. Nieważne, czy jest to prywatna firma, czy np. zakład należący do gminy albo państwa. Wolontariusz może pracować w instytucjach, które przynoszą pożytek społeczeństwu. A więc mogą to być organizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje), urzędy administracji publicznej (np. urzędy miast, wojewódzkie, pracy, starostwa) oraz tzw. jednostki organizacyjne podległe administracji publicznej (np. publiczne szkoły, szpitale, ośrodki pomocy społecznej). W tych ostatnich tylko wtedy, gdy chodzi o działalność statutową, a nie komercyjną.

Kiedy może pomagać osobom prywatnym?

Przepisy nic o tym nie mówią. Aby korzystać ze wszystkich uprawnień wolontariusza (ma takie i o tym poniżej) i np. pomagać chorej sąsiadce, ochotnik musi zgłosić się do najbliższego stowarzyszenia, które prowadzi taką działalność i "oddeleguje" go do pomocy chorej sąsiadce.

Czy wolontariusz podpisuje umowę?

Może ale nie musi. Zgodnie z przepisami wolontariusz musi być powiadomiony o swoich obowiązkach i przysługujących mu prawach. Jeżeli czas jego pracy nie przekracza 30 dni może to być porozumienie ustne. Oczywiście, jeżeli satysfakcjonuje to obie strony, bo wolontariusz zawsze ma prawo zażądać umowy na piśmie. Kiedy jednak pracować będzie dłużej niż miesiąc pisemne porozumienie jest konieczne. Muszą się w nim znaleźć: •  charakter, sposób i czas wykonywania pracy, •  prawa i obowiązki wolontariusza. Na życzenie wolontariusza organizacja powinna także wydać zaświadczenie, że pracował na jej rzecz i mu wystawić referencje. Przyda się, jako dodatek do CV.

Jakie prawa ma wolontariusz?

Organizacja, która zatrudnia wolontariusza ma obowiązek zapewnić mu odpowiednie warunki pracy m.in. warunki bhp. Za swoją pracę nie dostanie wynagrodzenia, nie znaczy to jednak, że nic mu się nie należy. Wolontariusz ma prawo do:

•  delegacji i diet - organizacja powinna zwrócić koszty delegacji służbowych i wypłacić diety. Niestety nie wszystkie mają na to pieniądze, w takim wypadku wolontariusz może zrezygnować ze swojego prawa (w części lub w całości). Musi to jednak zrobić na piśmie;

•  zwrotu kosztów pracy - organizacja nie musi, ale może (jeśli zechce) pokrywać koszty, jakie wolontariusz poniósł w pracy, a więc m.in. koszty zakupów biletów MZK, PKS, służbowych rozmów z prywatnego telefonu itp.;

•  szkoleń - instytucja zatrudniająca wolontariuszy może opłacać kursy potrzebne wolontariuszowi w jego pracy. W tym przypadku konieczne jest podpisanie porozumienia. To na wypadek kontroli, bo kontrolerzy mogą zapytać na jakiej podstawie wydano pieniądze na szkolenie.

Czy wolontariusz jest ubezpieczony?

Zgodnie z przepisami wolontariusz musi być zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego. Oczywiście pod warunkiem, że nie jest ubezpieczony z innego tytułu, czyli np. jest studentem lub pracuje na etat. Organizacja zawsze musi jednak opłacać ubezpieczenie wypadkowe. W przypadku, gdy wolontariusz pracuje do 30 dni wystarczy polisa od nieszczęśliwych wypadków w komercyjnej ubezpieczalni. Gdy pracuje dłużej niż miesiąc, "opiekę" nad wolontariuszem przejmuje ZUS. Organizacja nie musi jednak opłacać za niego składek.

Wybrane przepisy

Ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Ustawa z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (DzU z 1998 nr 64, poz. 414 ze zm.)