Jak walczyć o darmowe przedszkole

borow
29.05.2005 , aktualizacja: 27.05.2005 00:00
A A A
Po naszym artykule o prawie do darmowych przedszkoli do pięciu godzin dziennie dostaliśmy kilkadziesiąt listów od czytelników. Dzięki takim przedszkolom matkom łatwiej znaleźć pracę lub podnosić swoje kwalifikacje. Dziś odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania
Prawo do darmowego przedszkola do pięciu godzin dziennie mają rodzice dzieci w wieku od trzech do sześciu lat. To, czy bez kłopotów znajdzie się miejsce dla twojej pociechy, zależy od tego, gdzie mieszkasz! Nie brakuje miejsc, jak Wrocław, gdzie urzędnicy zapewniają, że nie ma chętnych na darmowe przedszkole, a do nas zgłaszają się zrozpaczeni rodzice, którzy zostali odesłali z kwitkiem. Są jednak dobre przykłady. W Poznaniu urzędnicy zapewniają, że wychodzą naprzeciw oczekiwaniom rodziców, i miejsce znajdzie się dla każdego przedszkolaka. Z możliwości skorzystała m.in. Anna Szadkowska, która dzięki takiemu przedszkolu może studiować socjologię. Płaci tylko 6 zł miesięcznie za napoje dla córeczki. Mała nie je tam obiadów, dostaje kanapkę z domu.

Niestety, choć przepis istnieje od lat, mało kto z rodziców o nim wie. Nie respektują go także dyrektorzy przedszkoli. Co zrobić, aby wywalczyć sobie to prawo?

Poniżej odpowiedzi na najczęściej poruszane problemy w listach od czytelników w sprawie darmowych przedszkoli.

Gdy przedszkola każą płacić...

Po pierwsze, trzeba się dowiedzieć, za co płacimy? Przedszkola nie mają prawa inkasować pieniędzy za tzw. podstawową działalność, czyli nauczanie, opiekę nauczycieli czy ogrzewanie. Mogą brać opłaty za zajęcia dodatkowe (np. rytmika, angielski) czy wyżywienie. Ale uwaga! Żadne z płatnych zajęć nie może jednak być zajęciem obowiązkowym. To rodzice decydują, czy chcą, aby ich dziecko w nich uczestniczyło, i mogą się na to nie zgodzić. Jeżeli jednak okaże się, że płacimy za coś, co powinno być darmowe, możemy domagać się swoich praw i interweniować u dyrekcji przedszkola. Jeżeli to nie przyniesie efektów, należy interweniować w gminnych wydziałach edukacji. Gdy to nie zadziała, możemy odwołać się do Rzecznika Praw Dziecka. W jaki sposób? Dzwoniąc pod numer (0-22) 696 55 50 lub e-mailem: rpd@brpd.gov.pl. Można także tradycyjną pocztą na adres: Rzecznik Praw Obywatelskich, ul. Śniadeckich 10, 00-656 Warszawa.

A gdy nie ma miejsc w przedszkolach?

W grupie siła, a więc rodzice takich pociech powinny zebrać się i interweniować w gminach. Wraz z liczbą chętnych rosną szanse na pozytywne rozpatrzenie prośby. Mirosław Kaczmarek z Biura Rzecznika Praw Dziecka radzi także korzystać z pomocy lokalnych mediów, bo politycy najczęściej ulegają presji społecznej i właśnie mediom.

Płaciłem/łam niepotrzebnie. Jak teraz mogę odzyskać swoje pieniądze?

Najlepiej zacząć od negocjacji, a dopiero gdy to nie zadziała, stosować bardziej kategoryczne rozwiązania, np. pozwać przedszkole do sądu. Przedszkolu można wytoczyć pozew cywilny o zapłatę tzw. nienależnego świadczenia. Decydując się jednak na to rozwiązanie, trzeba udowodnić, że opłaty, które pobierało przedszkole, rzeczywiście były niezgodne z prawem. W pozwie rodzic musi napisać, czego żąda od przedszkola i z jakiego tytułu (chodzi tu o ust. 6 i 14 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty). Należy także uzasadnić pozew, czyli opisać przypadek.

Droga sądowa to jednak wyjście dla najbardziej zdeterminowanych, bo trzeba sporego wysiłku, by udowodnić, że opłaty rzeczywiście były bezpodstawne (przedszkole będzie się bronić!). Poza tym sprawa w sądzie zabiera dużo czasu, nawet do kilkunastu miesięcy.

- Pozywając przedszkole, najlepiej zebrać się w kilka osób i wynająć prawnika, który zajmie się sprawą - radzi mec. Sebastian Samol z Kancelarii Adwokackiej "Kryścio-Samol-Wawrzyniak" w Poznaniu. Za usługi adwokata trzeba jednak zapłacić - jest to ok. 8 proc. kwoty, którą próbujemy odzyskać w sądzie.

Gdzie szukać przepisów

Każde dziecko w wielu od 3 do 6 lat ma prawo do bezpłatnej opieki w przedszkolu przez pięć godzin dziennie (art. 6 i 14 ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty, tekst jednolity: Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329, zmiana: Dz. U. Nr 106, poz. 496 i rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół, Dz. U. Nr 61, poz. 624);