Kiedy pracownikowi można obniżyć wynagrodzenie?

Jadwiga Zyguła
08.01.2009 , aktualizacja: 09.01.2009 17:02
A A A Drukuj
Nie ma chyba pracownika, który nie lubiłby podwyżek. Ale bywa też tak, że pracodawca może chcieć nam naszą pensję obniżyć. Czy może tak robić i na jakich warunkach?

Zacznij zarabiać - od nowego roku



Definicja wynagrodzenia z Kodeksu Pracy: wynagrodzenie jest podstawowym i najważniejszym finansowym obowiązkiem pracodawcy w stosunku do zatrudnionych pracowników. Wynagrodzenie za pracę jest obligatoryjne o charakterze przysparzająco - majątkowym, które zgodnie z art. 78 § 1 Kodeksu pracy powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności:

  • rodzajowi wykonywanej pracy,

  • kwalifikacjom pracownika wymaganym do wykonywania danej pracy,

  • ilości świadczonej pracy,

  • jakości świadczonej pracy.


  • Nawiązanie stosunku pracy prowadzi do powstania dwóch obszarów. Pierwszy obszar zobowiązania dotyczy pracownika, który przez nawiązanie stosunku pracy zobowiązuje się do wykonania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. Drugi dotyczy pracodawcy, który nawiązując stosunek pracy z pracownikiem zobowiązuje się do jego zatrudnienia oraz wypłacania mu wynagrodzenia z tego tytułu.

    Zawierając umowę o pracę, strony muszą uzgodnić określony rozmiar, formę i inne szczegóły dotyczące warunków zatrudnienia (mówi o tym art. 29 Kodeksu Pracy). W ramach umowy tej pracownik zobowiązuje się wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do zaleceń pracodawcy (art. 100 Kodeksu Pracy), pracodawca zaś zobowiązuje się wypłacać wynagrodzenie w wysokości przewidzianej w umowie o pracę nie niższe jednak od minimalnego wynagrodzenia lub odpowiedniej jego części stosownie do wymiaru zatrudnienia. (Art. 94 K.P.)

    Od wynagrodzenia za pracę w różnych jego składnikach i odmianach odróżnić trzeba:

  • inne świadczenia związane z pracą nie będące wynagrodzeniem za pracę, np. świadczenia socjalne,

  • świadczenia odszkodowawcze, które mają za zadanie wyrównać szkodę na osobie lub w mieniu pracownika, np. odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę,

  • świadczenia kompensacyjne mające na celu zrekompensować pracownikowi wydatki poniesione w czasie trwania stosunku pracy, które obciążają pracodawcę np. należności z tytułu kosztów podróży służbowej.


  • Warunki wynagradzania za pracę oraz przyznawanie innych świadczeń związanych z pracą należy do zakresu zadań polityki personalnej przedsiębiorstwa. W zależności od formy prawno-organizacyjnej firmy, wielkości i struktury zatrudnienia oraz branży, w której działa podmiot gospodarczy, pracodawca ustala wysokość przyznawanych pracownikom stawek wynagrodzenia za pracę określonego rodzaju lub na określonym stanowisku.

    Osobiste zaszeregowanie pracownika może być przewidziane w umowie o pracę albo przy pomocy stawki miesięcznego wynagrodzenia w stałej wysokości, albo przy pomocy stawki godzinowej wynagrodzenia za pracę.

    Wynagrodzenie określone stałą miesięczną stawką charakteryzuje się tym, że pracownik w każdym miesiącu zatrudnienia otrzymuje tę samą, ustaloną umownie kwotę, bez względu na to, jaka wielkość normatywnego czasu pracy ma być przez niego, zgodnie z umową o pracę, przepracowana.

    Wynagrodzenie określone stawką godzinową charakteryzuje się tym, że pracownik otrzyma w każdym miesiącu zatrudnienia różną wysokość wynagrodzenia za pracę, uzależnioną od liczby godzin odpowiadających w danym miesiącu normatywnemu czasowi pracy.

    W przypadku wynagradzania wedle stałej stawki wynagrodzenia miesięcznego, stawka godzinowa obliczona jako wynagrodzenie za 1 godzinę urlopu wypoczynkowego będzie zawsze taka sama.

    W przypadku godzinowego wynagrodzenia umownego, stawka godzinowa dla celów obliczenia wynagrodzenia za urlop lub ekwiwalentu urlopowego będzie zróżnicowana, w zależności od tego, z jakiego okresu będziemy ustalali podstawę wymiaru wynagrodzenia.

    Wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy

    Pracodawca, chcąc zmienić pracownikowi warunki pracy lub płacy na niekorzyść, musi dokonać wypowiedzenia zmieniającego. Wypowiedzenia zmieniającego można dokonać zarówno w przypadku umów zawartych na czas nieokreślony, jak również w umowach zawartych na okres próbny oraz w umowach na czas określony zawartych na okres dłuższy niż 6 miesięcy, jeżeli strony zastrzegły w takiej umowie możliwość jej wypowiedzenia.

    Zobacz także

    Wydarzenia rynku pracy