Rodzic dorabia na urlopie

Marta Piątkowska
07.07.2014 , aktualizacja: 07.07.2014 15:02
A A A
Na wychowawczym mama może podjąć pracę u dowolnego pracodawcy (oczywiście w niepełnym wymiarze) - albo nawet założyć własną firmę

Na wychowawczym mama może podjąć pracę u dowolnego pracodawcy (oczywiście w niepełnym wymiarze) - albo nawet założyć własną firmę (Fot. Anna Jarecka / Agencja Gazeta)

Obowiązujące prawo stoi po stronie rodziców: nawet pobierając zasiłek macierzyński, mają możliwość dorabiania. Mogą to jednak robić na ściśle określonych zasadach. Jakich?
Przyjście dziecka na świat oznacza, że matka najpierw będzie na urlopie macierzyńskim, a potem - jeżeli się zdecyduje - ma możliwość skorzystania również z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego i wychowawczego. Oznacza to, że łącznie może jej nie być w pracy ponad cztery lata. Także ojcowie mogą skorzystać ze wszystkich rodzajów urlopu. Pierwsze 14 tygodni macierzyńskiego wykorzystuje mama. Resztę do dyspozycji ma już także ojciec.

Niewiele osób może sobie pozwolić na tak długie pozostanie bez kontaktu z rynkiem pracy oraz brak drugiego dochodu w rodzinie. Na jakich zasadach młodzi rodzice mogą pracować i dorabiać podczas urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub wychowawczego?

Macierzyński

Z formalnego punktu widzenia praca podczas urlopu macierzyńskiego podstawowego jest możliwa. Nie ma żadnej regulacji, która zakazywałaby jej wykonywania. Jeżeli chodzi o urlop dodatkowy, w ustawie znalazł się zapis, który pozwala na łączenie go z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego udziela się na pozostałą część wymiaru czasu pracy.

Co więcej, nie ma przeszkód prawnych, które ograniczałyby podjęcie pracy na etacie u innego pracodawcy niż ten, który udzielił nam urlopu macierzyńskiego.

Co z pensją? Rodzic może również podpisać z innym pracodawcą umowę-zlecenie lub umowę o dzieło i w ten sposób uzyskiwać dodatkowe środki. Dobra wiadomość - nie ma to wpływu na wysokość pobieranego zasiłku macierzyńskiego. Umowę cywilnoprawną można zawrzeć także z dotychczasowym pracodawcą, który udzielił urlopu macierzyńskiego. Podkreślić jednak należy, iż są to sytuacje wyjątkowe, obowiązki które wykonuje pracownik podczas takiej formy współpracy muszą się diametralnie różnić od tych wykonywanych na podstawie umowy o pracę. Ponadto stosunek ten nie powinien zawierać cech przypisanych dla stosunku pracy i nie może prowadzić do tzw. "obejścia prawa".

Powyższe oznacza, że pojawienie się dziecka na świecie nie jest żadną przeszkodą w kontynuowaniu i rozwijaniu kariery zawodowej.

Podobnym rozwiązaniem, które pozwala uzyskiwać zarówno zasiłek, jak też dodatkowe dochody w trakcie trwania urlopu macierzyńskiego bądź rodzicielskiego, jest prowadzenie działalności gospodarczej. W takim przypadku wymiar wykonywanej pracy pozostaje bez wpływu na wysokość pobieranego zasiłku.

Co zyskuję? W przypadku urodzenia 1 dziecka podstawowy urlop macierzyński trwa 20 tygodni, można go wydłużyć o dodatkowe 6 tyg., jeżeli rodzice mają takie życzenie. W tym czasie co do zasady wypłacany jest zasiłek macierzyński w wysokości 100 proc. podstawy zasiłku. Natomiast w sytuacji gdy pracownica zdecyduje się tuż po porodzie na skorzystanie z urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego w pełnych wymiarach uzyska zasiłek macierzyński w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru. Jeżeli mama ma siłę, chęć, jest w trakcie ważnego służbowego zadania, może w zgodzie z prawem pracować. Pozwoli jej to na utrzymanie kontaktu z pracą i trzymanie ręki na pulsie. Jeżeli podpisze umowę cywilnoprawną, zarobi dodatkowe pieniądze.

Uwaga! Z urlopu macierzyńskiego mogą skorzystać także panowie. Pierwsze 14 tygodni urlopu wykorzystuje matka, pozostałe 6 może spędzić z dzieckiem ojciec. Także dodatkowy urlop macierzyński wziąć może obydwoje rodziców. Ojcowie mają prawo do zasiłku macierzyńskiego na takich samych warunkach jak matki.

Rodzicielski

Przebywając na urlopie rodzicielskim, można pracować u swojego obecnego pracodawcy, ale w wymiarze nie większym niż jedna druga etatu. Można również podjąć pracę w innej firmie. Forma zatrudnienia jest dowolna. Pracownik może wybierać między etatem, umową-zleceniem bądź o dzieło. Może również założyć własną działalność gospodarczą.

Co z pensją? W sytuacji, gdy pracownik decyduje się łączyć urlop rodzicielski z wykonywaniem pracy, pracodawca wypłaca mu wynagrodzenie w proporcjonalnej wysokości do wymiaru etatu, na jaki powrócił. Zatem jeśli rodzic podejmie pracę na pół etatu, będzie otrzymywać połowę przysługującego zasiłku.

Co zyskuję? Urlop rodzicielski trwa 26 tygodni. Mogą z niego korzystać zarówno ojciec jak i matka dziecka. Jeżeli podczas urlopu macierzyńskiego rodzice pobierali zasiłek w wysokości 100 proc. wynagrodzenia, wtedy podczas urlopu rodzicielskiego zasiłek będzie równy 60 proc. pensji. W sytuacji, gdy ta kwota okaże się niewystarczająca, mogą na wiele sposobów (np. podejmując się pracy dorywczej) podreperować budżet. f

Wychowawczy

Trwa najdłużej ze wszystkich urlopów (nawet trzy lata) i w jego trakcie rodzicom nie przysługuje zasiłek macierzyński. Dla wielu rodzin może to oznaczać poważne problemy finansowe.

W czasie urlopu wychowawczego pracownik również ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy. Może również podjąć naukę lub szkolenie, jeżeli nie przeszkadza to w sprawowaniu osobistej opieki nad dzieckiem.

Podobnie jak w przypadku urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, rodzic może podjąć pracę na podstawie umowy o pracę, dzieło lub zlecenia. Elastyczność umów-zleceń i o dzieło pozwala podjąć szeroki zakres prac, od wykonywania stałej czynności (np. aktualizowanie bazy danych, tłumaczenie dokumentów), po wykonanie konkretnego zadania, np. przygotowanie planu projektu.

Korzystając z urlopu wychowawczego, można także prowadzić działalność gospodarczą. Trzeba jednak pamiętać, że nie może ona wyłączać możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli rodzic zdecyduje się na założenie działalności gospodarczej, będzie musiał odprowadzać zarówno składki na ubezpieczenia społeczne, jak i składkę zdrowotną samodzielnie. Pracodawca nie będzie naliczał składek za pracownicę w tym czasie. Rodzic decydujący się na taki krok powinien poinformować o tym swojego pracodawcę, żeby nie wykazywał go w raportach rozliczeniowych do ZUS.

Co zyskuję? Nawet jeśli w trakcie urlopu współpracowaliśmy z innymi firmami, po jego zakończeniu czeka na nas dawne miejsce pracy. Można więc ten długi okres wykorzystać na podnoszenie kwalifikacji, zdobywanie nowego doświadczenia, dokształcanie itd. To w znaczący sposób ułatwi powrót do pracy po kilku latach przerwy, a nawiązane w międzyczasie relacje biznesowe mogą przerodzić się w interesujące propozycje pracy.

Uwaga! Podpisywanie umowy-zlecenia czy też umowy o dzieło ze swoim pracodawcą podczas przebywania na urlopie rodzicielskim jest możliwe jedynie w szczególnych wypadkach. Muszą zostać spełnione wszystkie zasady dotyczące różnic pomiędzy umową o pracę a umową-zleceniem, m.in. pracownik nie może wykonywać zadań, które były jego obowiązkiem na etacie.

Konsultacja merytoryczna:

Marta Kosakowska, aplikant adwokacki w TGC Corporate Lawyers,

Izabela Tomasik, aplikant radcowski w TGC Corporate Lawyers

Zobacz także