Umowa na zastępstwo

Anna Maria Sierpińska
24.07.2008 , aktualizacja: 08.09.2008 16:38
A A A Drukuj
Umowa na zastępstwo jest to odmiana umowy na czas określony. Pracodawca ma prawo zatrudnić na stanowisko nieobecnego pracownika z powodów usprawiedliwionych innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony - zwaną umową o pracę na czas zastępstwa.
Zgodnie z kodeksem pracy art. 25 § 1. umowa na zastępstwo jest to umowa, która zawarta zostaje, jeżeli zachodzi konieczność zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Pracodawca może w tym celu zatrudnić innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony, obejmujący czas tej nieobecności. Przez usprawiedliwioną nieobecność w pracy rozumie się w tym przypadku wszystkie okresy zawieszenia obowiązku świadczenia pracy niezawinione przez pracownika np. urlop wypoczynkowy, macierzyński, wychowawczy, bezpłatny, z powodu choroby.

Treść umowy powinna być sporządzona precyzyjnie, aby jednoznacznie z niej wynikało, że jest to "umowa o pracę na zastępstwo", lub "umowa o pracę w zastępstwie". W umowie należy określić dane osobowe zastępowanego pracownika a także stanowisko lub funkcję zastępowanego. A także bardzo ważną kwestią jest ustalenie wynagrodzenia, czasu, miejsca pracy oraz terminu zakończenia współpracy.

Podkreślić należy, iż jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia m.in. ze względu na zatrudnienie na czas określony jest niedopuszczalna (art. 11(3) k.p.). Pracownik - zastępca ma takie same prawa i obowiązki jak pozostali pracownicy, gdyż jest on pełnoprawnym pracownikiem (art. 18(3a) k.p.). Pracownik ów ma prawo, m.in. do: urlopu wypoczynkowego, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy a także świadectwa pracy w chwili rozwiązania lub ustania stosunku pracy.

W celu sprawdzenia kompetencji i przydatności pracownika zastępcy, pracodawca ma możliwość zatrudnienia takiej osoby na maksymalnie trzymiesięczny okres próbny. Sprawdzenie zastępcy nie jest obowiązkowe. Tak więc pracodawca może od razu bez sprawdzania umiejętności nawiązać umowę o pracę na zastępstwo.

Warunki i zakres obowiązków zastępcy

Pracodawca musi mieć na uwadze, iż wynagrodzenie powinno być adekwatne do wykonywanej pracy, wymaganych kwalifikacji, oraz uwzględnić ilość i jakość świadczonej pracy (art. 78 § 1 k.p.). Warunki i zakres obowiązków powinny być identyczne jak u nieobecnego zastępowanego pracownika. Jednakże umowa pracownika - zastępcy może nieco różnić się od warunków zawartych w umowie osoby zastępowanej. Ponadto pracodawca ma możliwość zmiany wynagrodzenia za pomocą porozumienia lub wypowiedzenia zmieniającego.

Tak więc gratyfikacja pracownika zastępcy nie musi być taka sama jak u nieobecnego zastępowanego pracownika. Jednakże warunki takiej umowy nie mogą naruszać wewnętrznych przepisów płacowych (układów zbiorowych, regulaminów wynagradzania). Pensja zastępcy nie powinna być mniejsza od najniższego wynagrodzenia na danym stanowisku. W odniesieniu do dodatkowych świadczeń pozapłacowych, które przysługiwały nieobecnemu pracownikowi (np. samochód służbowy, mieszkanie służbowe, telefon, komputer - laptop) - zastępca nie posiada takiego prawa. Gdyby jednak w umowie o pracę pracodawca uwzględnił dodatkowe uprawnienia - to pracownik zastępca ma prawo do owych świadczeń pozapłacowych.

Urlop wypoczynkowy

Uprawnienie do urlopu wypoczynkowego posiada również pracownik - zastępca, oczywiście przyznanie urlopu zależy od stażu pracy (art. 152 k.p.). Wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi:

. 20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,

. 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat. Ochrona kobiet w ciąży

Umowa na zastępstwo nie chroni pracownicy w ciąży przed rozwiązaniem stosunku pracy. Toteż gdyby okazało się, że pracownica - zastępczyni jest w ciąży w momencie wypowiedzenia lub rozwiązania umowy, to umowa ta nie ulega przedłużeniu do dnia porodu (177 § 3(1) k.p. Oznacza to w praktyce, iż pracodawca nie musi zatrudniać na etacie dwóch pracowników: zastępowanego - stałego pracownika i zastępcy.

Poza tym wedle art. 185 § 2 k.p. pracodawca jest obowiązany udzielać pracownicy ciężarnej zwolnień od pracy na zalecone przez lekarza badania lekarskie przeprowadzane w związku z ciążą, jeżeli badania te nie mogą być przeprowadzone poza godzinami pracy. Za czas nieobecności w pracy z tego powodu pracownica zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Okres obowiązywania umowy

W umowie na czas zastępstwa należy sprecyzować dokładnie datę obowiązywania stosunku pracy, oraz wyraźnie wskazać, iż jest ona zawierana w celu zastąpienia nieobecnego pracownika. W istocie rozwiązanie współpracy następuje samoczynnie z upływem zawartego terminu - z chwilą powrotu do pracy nieobecnego stałego pracownika. Pomimo, iż umowa na zastępstwo jest odmianą umowy na czas określony to pamiętać należy, że trzecia z kolei umowa na o pracę na zastępstwo nie przekształca się z mocy prawa w umowę bezterminową, nie ma tutaj zastosowania prawnego (art. 25(1) k.p.). Dopuszczalne jest również wypowiedzenie takiej umowy. Okres wypowiedzenia wynosi 3 dni a strony nie muszą wskazywać przyczyn zerwania umowy (art. 33(1) k.p.). Wykazać należy, że pracownikowi zastępcy nie przysługują dni wolne na szukanie pracy.

Ponadto pracodawca może rozwiązać umowę o pracę na zastępstwo bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 k.p.) lub z przyczyn niezawinionych przez pracownika (art. 53 k.p.). W sytuacji, gdy to pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika pracownik ma prawo rozwiązać umowę o pracę. Zgodnie z art. 55 § 1(1) k.p. pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni pracy.

ZOBACZ TAKŻE

Wydarzenia rynku pracy