Dla pracodawców

Wypowiedzenie umowy o pracę

e-prawnik
09.09.2008 , aktualizacja: 09.09.2008 11:33
A A A Drukuj
Jak umiejętnie wypowiedzieć i rozwiązać umowę o pracę? Dowiedz się, jak uniknąć błędów, jakie w tych sytuacjach popełniają strony stosunku pracy. Przeczytaj o podstawowych przyczynach, które mogą stanowić uzasadnienie rozwiązania umowy o pracę. Dowiedz się na temat warunków formalnych, które należy spełnić w przypadku zakończenia stosunku pracy.
Jak może nastąpić rozwiązanie umowy o pracę?

Odwiecznym problemem społeczno ekonomicznym jest elastyczność prawa pracy i stosunku pracy. Pracodawcy z jednej strony chcą łatwo nawiązywać i rozwiązywać oraz wypowiadać stosunek pracy. Pracownicy z drugiej strony chcą stabilnego zatrudnienia i dłuższych okresów ochronnych oraz wysokich odpraw. Różnicowanie sposobów zakończenia stosunku pracy ma na celu uelastycznienie prawa pracy w tym zakresie. Zgodnie z przepisami kodeksu pracy, rozwiązanie umowy może nastąpić:

  • na mocy porozumienia stron


  • przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (za wypowiedzeniem)


  • przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie bez wypowiedzenia)


  • z upływem czasu, na jaki została zawarta


  • oraz z dniem ukończenia pracy, dla wykonania której była zawarta


  • Poniżej wyjaśniono sposób zakończenia stosunku pracy poprzez rozwiązanie za wypowiedzeniem.

    Jak złożyć prawidłowe wypowiedzenie i rozwiązać umowę o pracę?

    Kodeks pracy za podstawowe sposoby rozwiązania umowy o pracę uznaje wypowiedzenie i rozwiązanie jej bez wypowiedzenia.

    Wypowiedzenie umowy o pracę jest jednostronnym (nie wymagającym zgody) oświadczeniem woli jednej ze stron, które ma na celu zakończenie istniejącego stosunku pracy po upływie okresu wypowiedzenia. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia jest również jednostronnym oświadczeniem woli, które ma na celu natychmiastowe zakończenie istniejącego stosunku pracy. Od wypowiedzenia różni się okresem, po którym następuje zakończenie stosunku pracy. Przy wypowiedzeniu następuje to po upływie okresu wypowiedzenia, zaś przy rozwiązaniu bez wypowiedzenia natychmiast po złożeniu oświadczenia woli w sposób pozwalający na zapoznanie się z jego treścią. Z uwagi na jednostronny charakter wypowiedzenia i rozwiązania: proces decyzyjny nie jest związany z obowiązkiem uzyskania zgody drugiej strony, czy konsultowania się z nią. Wypowiedzenie i rozwiązanie umowy o pracę może być dokonane przez pracodawcę i pracownika. Rozwiązać można każdego rodzaju umowę o pracę, a wypowiedzieć można jedynie umowę o pracę:

  • na czas nieokreślony


  • na czas określony, jeśli została zawarta na okres przekraczający sześć miesięcy i zawiera zastrzeżenie o możliwości jej wypowiedzenia


  • na okres próbny


  • Wypowiedzenie umowy o pracę jest łatwiejsze zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy, lecz kosztowniejsze z uwagi na obowiązujący okres wypowiedzenia, który można niekiedy skrócić. Z drugiej strony, rozwiązanie bez wypowiedzenia, dopuszczalne w wyjątkowych przypadkach, pozwala pracodawcy zwolnić niechcianego pracownika, a pracownikowi "uwolnić się" od pracodawcy.

    Czy konieczna jest forma pisemna?

    Nie ma oczywistej odpowiedzi. Zgodnie z kodeksem pracy: oświadczenie każdej ze stron o wypowiedzeniu umowy o pracę powinno nastąpić na piśmie. Dotyczy to pracodawcy i pracownika. Forma przewidziana w kodeksie pracy nie jest ani przewidziana pod rygorem nieważności ani dla celów dowodowych - ten skutek wyłącza kodeks postępowania cywilnego, który dopuszcza możliwość wykazania ustnie złożonego wypowiedzenia. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że wypowiedzenie umowy dokonane ustnie nie jest z tego powodu nieskuteczne. 

    Przykład: Jan Kowalski zatrudniający Adama Nowaka wypowiedział mu umowę o pracę. Nie dokonał tego na piśmie, lecz ustnie. Adam Nowak uznał, że nie doszło do wypowiedzenia umowy o pracę i przyszedł do pracy. Jan Kowalski nie dopuścił jednak, by podjął czynności dotychczas wykonywane. Adam Nowak nie ma racji. Ale by można było mówić o wypowiedzeniu Jan Kowalski musi wykazać (np. za pomocą świadków), że dokonał wypowiedzenia. Pismo wypowiadające stanowi dowód wypowiedzenia (składane jest wprawdzie nie dla celów dowodowych, lecz dla udowodnienia, że złożono wypowiedzenie). Adam Nowak może się natomiast domagać odszkodowania z uwagi na niezgodne z wymaganiami prawa pracy wypowiedzenie. Wypowiedzenie jest jednak skuteczne.

    Niezachowanie pisemnego charakteru wypowiedzenia lub oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę przez pracodawcę narusza przepisy o wypowiadaniu i rozwiązaniu takiej umowy. W efekcie Sąd pracy może orzec albo o bezskuteczności wypowiedzenia, albo o przywróceniu do pracy, a już przynajmniej - co zdarza się najczęściej - zasądzić odszkodowanie. Niedochowanie pisemnej formy przez pracownika nie jest zagrożone w kodeksie pracy żadnymi konsekwencjami poza faktem wykazania, że rzeczywiście dokonał wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę. 

    Zobacz więcej na temat:

    Wydarzenia rynku pracy