DefinicjaArcheologia (gr. archaiolog~a - opowiadanie o starożytności) to nauka zajmująca się badaniem dziejów ludzkości.
PredyspozycjePraca archeologa jest pracą terenową, czasami w trudnych warunkach atmosferycznych. Nie prowadzi się już badań wyłącznie w lecie. Jeśli np. w jakimś miejscu buduje się autostradę w listopadzie i konieczny jest tam udział archeologów, trzeba rozpocząć prace. Na samych studiach w ciągu 5 lat też trzeba zaliczyć przynajmniej 4 miesiące pracy wykopaliskowej.
Archeologiem nie może zostać dysgrafik. Większość prac terenowych polega bowiem na sporządzaniu dokumentacji graficznej. Czasami trzeba opisać tysiące elementów i nie można sobie pozwolić na pominięcie któregokolwiek, ponieważ w trakcie wykopalisk niszczy się pewien stan obiektu, a utrwalenie status quo jest niezbędne. Konieczna jest też sumienność. Czasem w trakcie wykopalisk trzeba opisać nawet 20 tys. elementów (np. ceramicznych).
Dawniej i dziśWszystkie epoki i prawie wszystkie kultury miały swoich archeologów (kiedyś byli to raczej łowcy skarbów, pamiątek): Grecja, Rzym, średniowiecze, renesans - aż do XIX w., kiedy to archeologia stała się kwitnącą dziedziną.
W XX w. archeologia rozwinęła się w dwóch kierunkach: po pierwsze, zaczęto pracować z większą starannością, by nie uronić najmniejszej cząstki zawartej pod ziemią informacji, co spowodowało spowolnienie badań. A po drugie, wypracowano nowe metody analizy naukowej, dzięki czemu nie tylko przybyła olbrzymia ilość materiału badawczego, ale także jesteśmy w stanie "wydobyć" z każdego przedmiotu coraz więcej wiadomości.
Zmieniają się metody i zainteresowania archeologii; dziś dzieli się ją na archeologię: prahistoryczną (zw. także prahistorią, a ostatnio, w nawiązaniu do terminologii przedwojennej, ponownie prehistorią), zajmującą się ludami nie znającymi pisma, archeologię protohistoryczną, obejmującą okres, w którym badane ludy poznaje się głównie dzięki opisom bardziej rozwiniętych cywilizacyjnie sąsiadów (w przypadku ziem polskich dotyczy to zwłaszcza tzw. okresu wpływów rzymskich) oraz archeologię historyczną, badającą dzieje społeczności znanych ze źródeł pisanych.
Najważniejsze zmiany nastąpiły w obrębie technik badawczych - wzrosła rola ekspertów z innych dziedzin (głównie nauki ścisłe), z którymi musi współpracować archeolog, a stanowiska archeologiczne lokalizuje się dziś metodami elektronicznymi, unikając niepotrzebnego kopania.
Status społecznyArcheologia była i jest w Polsce dziedziną ważniejszą niż w innych krajach. Wciąż prowadzi się u nas zakrojone na szeroką skalę badania archeologiczne, niespotykane gdzie indziej. Archeolog jest dziś potrzebny np. inwestorom budowlanym, ponieważ zapobiega zniszczeniu ewentualnych wykopalisk w trakcie budów. Współpracuje z Państwową Służbą Ochrony Zabytków i zapewnia odpowiedni przebieg inwestycji, jednak wtedy bez uprawnień zawodowych.
Jak zostać archeologiem?Studia archeologiczne w Polsce nie są już tak elitarne, jak kiedyś. Archeologię można studiować na 8 największych uniwersytetach. Zawsze są to studia 5-letnie magisterskie, choć można je ukończyć również na poziomie licencjata ale wtedy bez uprawnień zawodowych.
Egzamin na większości uniwersytetów polega na zaliczeniu rozmowy kwalifikacyjnej. Zwykle opiera się ona na zestawie wcześniej udostępnionych lektur z zakresu historii powszechnej i historii Polski oraz geografii, a także elementów archeologii - od starożytności do czasów nowożytnych (bez współczesności). Ale już np. w Warszawie trzeba zdać specjalny test.
Na studiach nauka ma charakter wszechstronny - większość uczelni proponuje studia bez specjalności, ale zawsze istnieje możliwość samodzielnego specjalizowania się. Wszystko zależy od propozycji danego instytutu, najczęściej jednak można się specjalizować w archeologii powszechnej (w tym europejskiej, amerykańskiej), archeologii śródziemnomorskiej, egiptologii, archeologii Polski oraz metodach i teoriach archeologicznych. Niezależnie od tego, istnieją podziały według innych kryteriów, np. przedmiotu badań. Istnieje więc archeologia architektury, archeologia podwodna, archeozoologia.
ŹRÓDŁO: |  |
