Audytor

Z książki Pawła Hebdy i Jerzego Madejskiego "Zawód z pasją", wyd. "Park"
18.10.2005 , aktualizacja: 18.10.2005 16:51
A A A Drukuj
Definicja

Audytor to w znaczeniu pierwotnym ten, kto ocenia, przeprowadza kontrolę i dokonuje przeglądu. Zwykle nazwą tą określa się wyspecjalizowanego księgowego, rewidenta, który, będąc zatrudnionym w firmie lub działając jako fachowiec zewnętrzny, kontroluje finanse firmy i doradza jej w kwestiach rachunkowo-księgowych. Wyróżnia się tym, że ma nieco szersze spojrzenie na perspektywy finansowe firmy niż księgowy. Analizuje i rozlicza koszty, ale nie na bieżąco, lecz z perspektywy czasu. Swoje opinie udostępnia firmie lub instytucji, na której zlecenie tę firmę kontroluje. Jest więc często niezależnym biegłym, ekspertem, któremu powierza się kontrolę i sporządzanie raportów.

Ale audytor to także kontroler, odpowiedzialny za sporządzanie raportów w każdej innej branży, np. energetycznej, informatycznej czy transportowej. Ze względu na wąskie specjalizacje, w których poruszają się audytorzy branżowi, powinni być fachowcami w swoich dziedzinach i jednocześnie znać dogłębnie zasady księgowości.



Predyspozycje

Niezbędne są tu: zdolność kojarzenia, chęć podejmowania wyzwań, operatywność i umiejętność pracy w zespole. Ponadto analityczny i logiczny umysł, staranność, cierpliwość i uczciwość oraz umiejętność przewidywania konsekwencji pociągnięć finansowych w firmie. Audytorowi potrzebna jest także większa wiedza prawna i administracyjna niż przeciętnemu księgowemu. Stąd najlepiej sprawdza się w tym zawodzie ekonomista, finansista lub prawnik. Trzeba się liczyć z koniecznością częstych podróży, więc nieodzowna jest dyspozycyjność. Poza tym audytor musi być bardzo odpowiedzialny w swoich opiniach, ze względu na to, że służą one konkretnym organom i instytucjom (np. urzędowi skarbowemu czy zarządowi) do wydawania decyzji. Dlatego od audytora wymaga się: ukończenia studiów oraz kursów specjalistycznych z audytu oraz w zakresie rewizji finansowej. Musi też zdać specjalne egzaminy, by być biegłym rewidentem.

W przypadku audytu branżowego, audytor musi znać jeszcze doskonale branżę, w której się porusza, znać rynek towarów i usług z nią związanych, znać parametry techniczne i wiedzieć, co jest potrzebne do funkcjonowania pewnych firm. W każdym przypadku audytor musi dobrze znać angielski i umieć pracować na komputerze.



Dawniej i dziś

Audytor to zawód stosunkowo młody. Potrzeba niezależnej kontroli finansów firm pojawiła się wraz z bankructwami w latach 30. ubiegłego wieku. Stąd też popularność audytu, który przynajmniej ogranicza możliwości złego zarządzania.

Dla osób pracujących w międzynarodowych firmach szczególnie istotna jest znajomość międzynarodowych standardów księgowych (tzw. IAS), standardów narodowych ich firm (np. amerykańskie US GAAP, angielskie UK GAAP itd.) lub wręcz standardów wypracowanych przez ich korporacje i spisanych w tzw. manualach. Równocześnie niezbędna jest oczywiście doskonała znajomość polskich przepisów.

Audytor nie zawsze jest specjalistą wszechstronnym. Niejednokrotnie musi się specjalizować w określonej branży (np. audyt energetyczny). Powinien być wyszkolony w jednej dziedzinie, nie zaś mieć jedynie ogólne pojęcie o wszystkim.

Ale jednocześnie unifikacja (w postaci standardów) zasad wyceny zjawisk gospodarczych czy prezentacji informacji sprawozdawczych oraz ich weryfikacji przez audytorów powoduje, że działają oni według tych samych zasad, nieznacznie dostosowanych tylko do potrzeb branży. Ich działalność służy przede wszystkim ochronie interesów osób zewnętrznych wobec firm, a zainteresowanych rzetelną informacją (inwestorzy, wierzyciele, instytucje rządowe i fiskalne, pracownicy, klienci i kontrahenci, a także społeczeństwo). Ma także na celu tworzenie retrospektywnej bazy wiarygodnych danych, wykorzystywanych w kierowaniu jednostką gospodarczą.

Warto sobie też uświadomić, że audyt dzieli się na audyt wewnętrzny i zewnętrzny. Ten pierwszy prowadzi kierownik jednostki (zatrudniając audytora wewnętrznego), by uzyskać obiektywną i niezależną ocenę funkcjonowania firmy pod względem legalności, gospodarności, celowości, rzetelności, a także przejrzystości i jawności. Taki audyt pomaga firmie w osiąganiu jej celów poprzez wprowadzenie systematycznego, zdyscyplinowanego podejścia do oceny i udoskonalania efektywności zarządzania. Ten rodzaj audytu obejmuje działalność Instytutu Audytorów Wewnętrznych (IIA) - instytucji międzynarodowej, posiadającej swój oddział w Polsce. Prowadzi ona także specjalne kursy, przygotowujące do egzaminu na certyfikat audytora wewnętrznego I stopnia, który oznacza też wpis na Krajową Listę PIKW Profesjonalnych Audytorów Wewnętrznych.

Audyt zewnętrzny to coś innego - jest prowadzony przez instytucje niezależne od kierownictwa jednostki poddawanej audytowi (w administracji rządowej oznacza to audyt przeprowadzany przez instytucję niezależną od rządu, np. NIK), a w administracji samorządowej - np. przez regionalne izby obrachunkowe. Formą audytu zewnętrznego jest również audyt zlecany przez samą jednostkę lub organ nadzoru podmiotowi zewnętrznemu, np. firmie audytorskiej. Niektóre formy audytów zewnętrznych są obowiązkowe. Audytor zewnętrzny to zwykle firma lub niezależna osoba, np. biegły rewident. W każdym razie musi to być osoba posiadająca uprawnienia do dokonywania ustawowych kontroli dokumentów finansowych.

Oczywiście istnieją też inne rodzaje audytu, jak audyt techniczny (weryfikacja realizacji projektu zgodnie z umową), audyt technologiczny (weryfikacja realizacji ustaleń dotyczących praw własności intelektualnej) czy audyt etyczny (realizacja projektu zgodnie z zasadami etyki).



Status społeczny

Ten zawód uchodzi w społeczeństwie za stosunkowo prestiżowy. Audytorzy to przecież superspecjaliści, potrafiący więcej niż przeciętni księgowi. Zresztą ich wiedza jest znacznie szersza i wykracza poza księgowość. Jednocześnie są też znakomicie wynagradzani, przynajmniej w firmach tzw. Wielkiej Czwórki.



ŹRÓDŁO:


Zobacz także

Wydarzenia rynku pracy