Choreograf

Z książki Pawła Hebdy i Jerzego Madejskiego "Zawód z pasją", wyd. "Park"
18.10.2005 , aktualizacja: 18.10.2005 16:58
A A A Drukuj
Definicja

Choreograf (gr. chorographia - zapis tańca) to specjalista zajmujący się zawodowo komponowaniem form tanecznych i wiązaniem ich w całościowe układy w różnych dziedzinach tej sztuki - od baletu, przez taniec współczesny, aż do tzw. ruchu scenicznego.



Predyspozycje

Zależą one od tego, czy jest się choreografem z przygotowaniem praktycznym, czy wyłącznie teoretycznym. By być tancerzem i choreografem, należy spełnić kilka podstawowych warunków. Potrzeba więc dobrego zdrowia, urody i prawidłowych proporcji ciała, wrodzonej muzykalności i zamiłowania do ruchu, dobrze sklepionych stóp, elastyczności i dużej ruchomości stawu biodrowego i skokowego, a wreszcie zainteresowania sztuką, teatrem i innymi aspektami życia kulturalnego.

Teoretykowi potrzeba głównie poczucia rytmu, muzykalności i doskonałego opanowania ciała. Liczy się także wiedza o muzyce (klasycznej i rozrywkowej) oraz o tradycji muzycznej i wykonawczej muzyki oraz fizycznych możliwościach tancerza, a wreszcie wrażliwość na sztukę muzyczną i sztuki plastyczne. Choreograf musi także sprawnie kierować zespołem ludzi, umieć go sobie podporządkować i zmusić do intensywnej pracy.



Dawniej i dziś

Choreografia to sztuka z tradycjami wielu wieków. Właściwie można się jej doszukiwać już w dramacie antycznym. Można jej szukać także w historii tańca i baletu w czasach nowożytnych. Odnosi się ona głównie, ale nie wyłącznie do kultury europejskiej. Np. balet powstał z renesansowych maskarad karnawałowych i z triumfów, popularnych we Włoszech, z których wywodzą się w widowiska dworskie, złożone z recytatywu, śpiewu, muzyki, pantomimy i tańca. Potem moda na taniec i balet trafiła na dwór francuski, a za jego przyczyną do innych krajów europejskich. Sztuka choreograficzna za sprawą baletu rozwinęła się szczególnie w okresie romantyzmu, a w II połowie XIX w. w Rosji. W wieku XX w balecie i tańcu doszło do kilku rewolucji, w tym tych inspirowanych przez Isadorę Duncan, Michaiła Fokina, a potem Maurice'a Béjarta.

Dziś choreografia to nie tylko taniec klasyczny i balet, ale pojęcie szeroko obejmujące wszystkie formy tańca profesjonalnego, a nawet tzw. układy ruchowe w teatrze i na estradzie.



Status społeczny

Choreografów w Polsce nie ma zbyt wielu. Być może dlatego, że potrzeby rynku pracy nie są zbyt wielkie. Tak czy inaczej, są to specjaliści cieszący się uznaniem ze względu na swoje trudne do przecenienia umiejętności, a zatem możliwości świadczenia usług choreograficznych. Choreograf w dziedzinie ruchu jest jak scenograf w teatrze czy filmie, a więc zawód ten jest jedną z prestiżowych profesji artystycznych.



Jak zostać choreografem?

Przed przyszłym choreografem w Polsce jest kilka dróg edukacji i praktyki, nie ma zaś jednej i określonej. Choreograf nie musi, choć powinien, być praktykiem, czyli tancerzem. Może jednak być wyłącznie teoretykiem z dyplomem rytmiki czy edukacji artystycznej. Co prawda, lepiej w tym zawodzie sprawdzają się praktycy, czyli tancerze, a tancerzem można zostać, kształcąc się w najrozmaitszych prywatnych szkołach aktorskich, baletowych, tańca, choć raczej nie sposób poznać tajników zawodu na kilkumiesięcznym kursie. Można jednak wybrać drogę pewniejszą, lecz bardziej pracochłonną. Potrzeba wtedy lat ćwiczeń i najlepiej zacząć od dziecka. W Polsce istnieje 5 państwowych liceów baletowych (Warszawa, Bytom, Łódź, Gdańsk i Poznań), do których przyjmuje się dzieci już w wieku 10 lat. Na początku jest nauka prostych układów, jednak w ciągu 9 lat nauki uczeń staje się prawdziwym artystą.

Taka droga czeka tych, którzy zostaną tancerzami, a dopiero potem pomyślą o choreografii. Teoretycy, czyli ci, którzy wybiorą choreografię dopiero w liceum, mogą studiować np. pedagogikę tańca baletowego na Akademii Muzycznej w Warszawie, na Wydziale Pedagogiki Tańca. Kandydatów i studentów jest tu niewielu, zwykle grupa na roku liczy kilkanaście osób. To dość specyficzna specjalność, jedyna w Polsce.

Mogą tu zdawać kandydaci za wszystkich szkół średnich (muszą mieć maturę). Ale na egzaminie wstępnym wymagane są umiejętności praktyczne i teoretyczne, jakie w swych założeniach daje absolwentom dyplom szkoły baletowej. Dlatego tacy kandydaci mają tu z pewnością przewagę. Dość powiedzieć, że egzamin jest złożony z trzech etapów. Trzeba najpierw zaliczyć sprawdzian praktyczny ze znajomości i umiejętności wykonania tańca klasycznego (z repertuaru baletowego i jego elementów składowych, np. małego adagio lub dużego allegro oraz póz, rodzajów pirouettes, port de bras, pas de bourrée). Potem obowiązuje taniec ludowy (rys historyczny polskich tańców narodowych, kroki i figury tańców narodowych i regionalnych) oraz taniec charakterystyczny (umiejętność przyporządkowania formy tanecznej konkretnemu narodowi, znajomość cech charakterystycznych tańców rosyjskich, węgierskich, hiszpańskich). Taki egzamin wyklucza więc na wstępie amatorów. Ponadto zdaje się egzamin teoretyczny z historii tańca i języka obcego.

Sekcja pedagogiki baletu w Warszawie proponuje studia 4-letnie magisterskie, zwane dziś Zaocznymi Studiami Magisterskimi Nauczycieli Tańca. Są dobrze dostosowane do wiedzy, jaką przyswaja sobie absolwent średniej szkoły baletowej. Nie kształci się tu - wbrew pozorom - tylko nauczycieli tańca, choć taka jest nazwa studiów. Studenci poznają także np. taniec modern w kilku jego odmianach. Od kilku lat mają też możliwość udziału w kursach tańców innych narodów, prowadzonych przez specjalistów zapraszanych z różnych krajów. Przedmioty dzielą się na te zawodowe, jak metodyka tańca klasycznego, ludowego, charakterystycznego, współczesnego i historycznego. Zalicza się do nich też zasady kompozycji tańca, technikę wyrazu scenicznego, literaturę baletową i partnerowanie. Sporo jest także przedmiotów teoretycznych, poszerzających wiedzę humanistyczną.

Bardzo ważna w tym wykształceniu jest praktyka, dlatego szeroko współpracuje się tu ze szkołami baletowymi w ramach praktyk, które studenci odbywają przez kolejne cztery lata.

ŹRÓDŁO:


Zobacz także
  • Choreograf metafory 12.04.07, 14:49

    A co sądzicie Państwo o WSU w Kielcach,gdzie prowadzony jest kierunek 'taniec' na poziomie licencjackim?Dziękuję za ciekawy artykuł. Bardzo przydatny.»

Wydarzenia rynku pracy