Historyk

Z książki Pawła Hebdy i Jerzego Madejskiego "Zawód z pasją", wyd. "Park"
18.10.2005 , aktualizacja: 18.10.2005 17:41
A A A
Definicja

Nazwa tego zawodu wywodzi się z greckiego historikós, czyli związany z historią. Historykiem może być: naukowiec, osoba zajmująca się badaniem dziejów i specjalizująca się w historii, autor literatury opisujący dzieje (dziejopis) lub nauczyciel historii w szkole.



Predyspozycje

Historyk to profesja nie wymagająca specyficznych predyspozycji. Ale niewiele można zdziałać bez odpowiednich zainteresowań, pasji poznawania przeszłości i wytrwałości w żmudnym studiowaniu źródeł. Historyk powinien posiadać zdolności głównie umysłowe: dar myślenia syntetycznego (często również analitycznego) i dar wczuwania się w motywacje ludzi z przeszłości. Konieczna jest mu bardzo szeroka wiedza o kulturze i cywilizacji, bo to pozwala wyciągać właściwe wnioski. Podobnie jak u archeologa przyda się także skrupulatność - nie wolno mu zlekceważyć znaczenia żadnego źródła.

Historyk powinien także umieć pisać: swoje wnioski przedstawia prawie zawsze w formie prac, artykułów i książek.



Dawniej i dziś

Tradycje zawodu są stare jak cywilizacja śródziemnomorska - pierwszym historykiem był Herodot, przez Cycerona uważany za ojca historii. Rola historyka była zawsze znacząca: odpowiadał za znacznie większy zakres spraw niż powinien. Był interpretatorem, specjalistą od marketingu i public relations, a przynajmniej od propagandy. W różnych okresach odgrywał różne role: bywał też doradcą politycznym, analitykiem albo pieczołowitym zbieraczem pamiątek historii - materialnych i mentalnych. Wreszcie - zanim na scenę życia publicznego wkroczyli politolodzy - był świetnym kandydatem na polityka.

Dziś historyk to rodzaj wykształcenia otwierający drogę do wielu zawodów. Można więc zostać pracownikiem uczelni, szkoły, dziennikarzem, pracownikiem muzeum lub instytucji kultury, samodzielnym badaczem lub pisarzem. Te role historyka na pewno szybko się nie zmienią - zmienić się mogą jedynie narzędzia jego pracy: coraz więcej materiałów archiwizowanych jest elektronicznie. Dzięki temu oraz dzięki zmianom demokratycznym w wielu krajach - dostępniejsze stają się archiwa, szczególnie dla historyków współczesności. Tacy historycy stają się coraz popularniejsi i wchodzą już dziś w role politologów, a nawet komentatorów bieżącego życia politycznego.



Status społeczny

Ten zawód od dawna jest ceniony przez społeczeństwo. Historyk jest traktowany poważnie i nie musi walczyć o uznanie - każdy wie, kim jest i co znaczy. Jednak, niezależnie od profesjonalizmu, historycy żywią często sympatie i antypatie polityczne: jeśli są osobami publicznymi, nierzadko dają wyraz swoim poglądom.



Jak zostać historykiem?

Jedyna droga to studia historyczne na jednej z uczelni spośród uniwersytetów, akademii pedagogicznych lub niektórych szkół niepaństwowych. Można oczywiście zostać historykiem z tytułem licencjata, ale dobre wykształcenie historyczne zapewniają dzienne pięcioletnie studia magisterskie.

Od kandydatów na historię oczekuje się głównie umiejętności samodzielnej pracy i sporej wiedzy z zakresu historii (powszechnej i Polski) od starożytności do dnia dzisiejszego, a także z wiedzy o społeczeństwie. Kandydatów do szkół państwowych czeka testowy egzamin pisemny, obejmujący nie tylko sprawdzian wiedzy, ale też umiejętności myślenia i kojarzenia faktów.

Przed studentami stoi wybór jednej z kilku specjalności, choć nie wszędzie już na I roku. Warto tu odróżnić specjalności od specjalizacji. Spośród najpopularniejszych specjalności można wymienić specjalność archiwistyczną, bałkanistyczną, historię kultury, niemcoznawczą, pedagogiczną, edytorstwo naukowe czy społeczno-ekonomiczną.

Specjalizacje są znacznie węższe; zdarzają się takie, jak np. historia wojskowości, historia gospodarcza czy historia Europy Wschodniej, nauki pomocnicze historii, metodologia historii, historia XIX w., historia czasów nowożytnych (od XVI do XVIII w.), historia średniowiecza, historia społeczeństw antycznych, historia starożytnego Bliskiego Wschodu, historia XX w.

Większość uczelni prowadzi już historię w systemie ECTS, w którym warunkiem wpisu na nowy rok jest zaliczenie poprzedniego z sumą co najmniej 60 punktów z tzw. kanonu (kanon to zestaw przedmiotów podstawowych). Aby zaliczyć studia, trzeba zebrać co najmniej 300 punktów z kanonu. Dzięki ECTS każdy student w dużym zakresie sam układa program zajęć, który zamierza realizować.

Zobacz także