Gdy pracodawca zwalnia

Katarzyna Pawłowska-Salińska, Marta Piątkowska
22.10.2012 , aktualizacja: 22.10.2012 15:40
A A A Drukuj

fot. Shutterstock

Firmy zwalniają pracowników! Boisz się, że i ty stracisz pracę? Sprawdź, kiedy i kogo nie można zwolnić, a na jakich warunkach warto odejść
Do strachu przed utratą pracy przyznaje się co trzeci zatrudniony Polak - wynika z sondażu przeprowadzonego przez ARC Rynek i Opinia dla "Gazety". Co więcej, najnowszy raport międzynarodowej agencji zatrudnienia Manpower pokazuje, że pierwszy raz od pięciu lat więcej firm chce zwalniać niż zatrudniać. Sprawdź, jakie prawa przysługują ci w razie zwolnienia.

Na etacie

Umowa o pracę to najkorzystniejsza forma zatrudnienia - chroni nas Kodeks pracy, który gwarantuje m.in. płatny okres wypowiedzenia lub - w wyjątkowych przypadkach - ochronę przed zwolnieniem.

Umowa na czas nieokreślony daje największą pewność zatrudnienia, ponieważ nie zawiera daty rozwiązania. Jednak zarówno pracownik, jak i pracodawca mają możliwość złożenia wypowiedzenia lub rozwiązania umowy za porozumieniem stron. W przypadku wypowiedzenia jego długość wynosi kolejno: (2 tygodnie (jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy), (1 miesiąc (jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, ale krócej niż 3 lata), (3 miesiące (jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata).

Warto wiedzieć. W sytuacji, kiedy to pracodawca wypowiada umowę lub rozwiązuje ją bez wypowiedzenia, musi zrobić to pisemnie, podać powód swojej decyzji, a także powiedzieć pracownikowi, że ten ma możliwość odwołania się od tej decyzji w sądzie pracy.

Umowa na okres próbny. Nie może być podpisana na dłużej niż 3 miesiące, bo ma na celu sprawdzenie, czy pracownik nadaje się do pracy na danym stanowisku. Można ją za to rozwiązać za porozumieniem stron lub wypowiedzeniem. Wypowiedzenie trwa kolejno: (3 dni, jeśli okres próbny nie przekracza 2 tygodni, (tydzień - jeśli jest dłuższy niż 2 tygodnie, (2 tygodnie, jeśli okres próbny wynosi 3 miesiące. Nieprzedłużona umowa wygasa ostatniego dnia, a pracodawca nie ma obowiązku podpisać z nami kolejnej. Ponieważ wraz z ostatnim dniem jej trwania wygasają wszystkie ustalenia, pracodawca nie musi wręczać wypowiedzenia.

Umowa na czas określony. To etat, tylko z określonymi ramami czasowymi. Taka umowa może być rozwiązana za wypowiedzeniem (dwutygodniowym), jeśli została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy i strony przewidziały możliwość jej wcześniejszego rozwiązania w tym trybie. Uwaga! Jeżeli została zawarta na okres do 6 miesięcy, nie można jej wypowiedzieć. Po upływie terminu, do kiedy powinna obowiązywać, jeśli nie zostanie przedłużona, zostaje automatycznie rozwiązana. Z jednym wyjątkiem - jeśli pracownica, z którą zawarto umowę, jest w ciąży, zostaje ona przedłużona do dnia porodu.

Uwaga! Umowa na czas określony może być rozwiązana w każdej chwili za porozumieniem stron.

Umowa o zastępstwo wygasa wraz z upływem terminu, na który ją zawarto, lub gdy do pracy wraca osoba zastępowana, jeśli taki zapis zawarto w umowie. Umowę można rozwiązać wcześniej na podstawie porozumienia stron lub za wypowiedzeniem, które w tym wypadku trwa zaledwie 3 dni. Ważne. Umowa zastępstwa nie daje ochrony przed zwolnieniem kobiecie w ciąży.

Stosunek pracy można rozwiązać na kilka sposobów:

1. Porozumienie stron, czyli zgoda pracownika i pracodawcy na rozwiązanie umowy w uzgodnionym terminie, najczęściej krótszym niż okres wypowiedzenia wynikający z Kodeksu pracy. Rozwiązanie wybierane jest najczęściej w sytuacji, kiedy mamy na oku drugą pracę.

2. Wypowiedzenie wręczone przez pracodawcę oznacza, że z pracy odchodzi się na zasadach wyznaczonych przez Kodeks pracy. Przysługuje nam okres wypowiedzenia zależny od tego, jak długo pracowaliśmy w firmie. Jak już pisaliśmy, może trwać od 3 dni do 3 miesięcy. Bywa, że pracodawca zwalnia odchodzącego pracownika z tzw. obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem wynagrodzenia, czyli ten pobiera pensję, ale nie chodzi do pracy. Taka decyzja jest jednak wyłącznie dobrą wolą pracodawcy i wymaga zgody pracownika.

Pracodawca wręczając wypowiedzenie na piśmie (konieczna forma) musi podać powód zwolnienia (wyłącznie w przypadku rozwiązania umowy na czas nieokreślony!), a pracownikowi przysługują w okresie wypowiedzenia wolne dni na poszukiwanie nowej pracy: (dwa - jeśli okres jest krótszy niż miesiąc i (trzy - jeśli trwa trzy miesiące. Uwaga! Jeśli to pracownik decyduje się zrezygnować z pracy, obowiązują go takie same okresy wypowiedzenia, nie ma jednak prawa do wolnych dni na poszukiwanie nowej pracy.

3. Zwolnienie bez wypowiedzenia z winy pracownika potocznie zwane dyscyplinarką można dostać np. w przypadku kradzieży, nieuzasadnionego niestawienia się w pracy czy przyjścia do niej pod wpływem alkoholu. Pracodawca ma również możliwość wręczenia go pracownikowi, jeżeli ten z własnej winy stracił uprawnienia do wykonywania zawodu, np. zawodowy kierowca stracił prawo jazdy za przekroczoną liczbę punktów karnych. Dyscyplinarkę można otrzymać w ciągu miesiąca od popełnienia przewinienia.

4. Zwolnienie bez wypowiedzenia z winy pracodawcy może nastąpić w ściśle określonych okolicznościach, np. kiedy pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia lub gdy się ma orzeczenie lekarza, że praca na danym stanowisku szkodzi zdrowiu, a szef odmawia przeniesienia na inne.

5. Zwolnienie bez wypowiedzenia bez winy pracownika ma miejsce, kiedy ten choruje dłużej niż trzy miesiące, pod warunkiem jednak, że był zatrudniony w firmie krócej niż pół roku. Uwaga! Pracownika nie wolno zwolnić, jeśli nieobecność była wynikiem choroby zawodowej czy wypadkiem przy pracy.

Bez wypowiedzenia można zostać zwolnionym również, gdy nieobecność jest dłuższa niż okres zasiłkowy (czyli przez 6, 9 lub 12 miesięcy), ale nie wtedy, gdy spowodowana jest opieką nad dzieckiem.

6. Zwolnienie poprzez niepodpisanie kolejnej umowy ma miejsce, kiedy świadczyliśmy pracę w określonym czasie, np. od 1.02.2012 r. do 31.05.2012 r. Jeżeli pracodawca nie zaproponuje kolejnej umowy, uznaje się, że stosunek pracy wygasł w ostatnim dniu jej trwania.

Wypowiedzenie czy porozumienie stron? Jeżeli nie mamy na oku nowej pracy lub uważamy, że pracodawca zwolnił nas niesłusznie, korzystniejsze jest wypowiedzenie, bo szef musi nam zapłacić za okres jego trwania. Przy porozumieniu stron nie ma takiej konieczności.

Zobacz także
  • Komuna wrocila w GW sselrats 25.10.12, 21:11

    "Umowa o pracę to najkorzystniejsza forma zatrudnienia" - nosz kuzwa a jak za te sama robote na umowie o dzielo dostane 50 arzy tyle to tez jest najkorzystniejsza?»

  • Gdy pracodawca zwalnia volkszorn 25.10.12, 21:19

    kapusi konfidentow i kapo nie zwolnia»

Wydarzenia rynku pracy