Po dyżurze ekspertek z GIP: odpowiadamy na najczęściej zadawane pytania

red.
09.01.2013 , aktualizacja: 09.01.2013 18:00
A A A
W poniedziałek, 7 stycznia, w redakcji "Gazety" odbył się dyżur specjalistek z Głównego Inspektoratu Pracy w Warszawie.
Gościliśmy Adriannę Jasińską-Cichoń - radcę prawnego i Annę Jaworską - główną specjalistkę z Departamentu Prawnego w GIP. Ekspertki przez ponad dwie godziny odpowiadały na liczne pytania czytelników. Łącznie udzieliły kilkudziesięciu porad. Dzwoniący chcieli wiedzieć m.in., jak odzyskać zaległe wynagrodzenia, pytali o przepisy dotyczące zwalniania osób w wieku przedemerytalnym, czy regulacje dotyczące zatrudnionych w oparciu o umowy cywilnoprawne. Oto lista najważniejszych i najczęściej zadawanych przez czytelników pytań.

W naszym zakładzie pracy zapowiedziano zwolnienia grupowe. Czy przed zwolnieniem chroni mnie wiek - mam 63 lata?

Pański wiek stanowi przeszkodę dla złożenia definitywnego wypowiedzenia umowy, bowiem art. 39 Kodeksu pracy gwarantuje pracownikom w Pana sytuacji szczególną ochronę trwałości stosunku pracy. Przepis ten zabrania pracodawcy wypowiadania umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku. W przypadku zwolnień grupowych przepis ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników dopuszcza jednakże możliwość wypowiedzenia pracownikowi, o którym mowa w art. 39 k.p., dotychczasowych warunków pracy i płacy - jest to wypowiedzenie zmieniające, nie zaś definitywne. Należy dodać, że jeżeli wypowiedzenie warunków pracy i płacy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje, do końca okresu, w którym korzystałby ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem stosunku pracy, dodatek wyrównawczy.

W jakim terminie pracodawca powinien wypłacać wynagrodzenie? Czy może ustalić z pracownikami, że będzie je wypłacał 15 dnia następnego miesiąca?

Zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu pracy wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie. Wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, nie później jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, tj. nie może być zmieniony wolą stron. Tym samym zarówno stałe, jak i zmienne składniki wynagrodzenia przysługujące za okres miesiąca winny być wypłacane zgodnie z przytoczoną dyspozycją przepisu Kodeksu pracy. Dodać należy, iż w przypadku, gdy ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym. Składniki wynagrodzenia za pracę, przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, wypłaca się z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że niewypłacenie wynagrodzenia w terminie oraz jego bezpodstawne obniżenie stanowią wykroczenia przeciwko prawom pracownika zagrożone karą grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.

Mieszkam i pracuję w Krakowie. Czy pracodawca może wysłać mnie w delegację do Gdańska, skoro samotnie wychowuję dwuletniego syna?

Przepis art. 178 § 2 Kodeksu pracy warunkuje możliwość delegowania pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia od wyrażenia przez niego zgody na daną delegację. Co więcej, zgoda jest wymagana, gdy pracodawca zamierza zatrudnić takiego pracownika w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej oraz w systemie przerywanego czasu pracy.

Jestem tokarzem. Czy pracodawca musi wypłacać mi dodatek "szkodliwy"?

Dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia nie jest świadczeniem obligatoryjnym, a zatem przysługuje wyłącznie gdy pracodawca zobowiązał się do jego wypłaty w umowie o pracę lub w zakładowych przepisach płacowych. Dodatek ten - o ile został przewidziany - przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku, na którym jest narażony na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia. Należy wyjaśnić, że praca ma charakter szkodliwy, jeżeli w środowisku pracy doszło do przekroczenia wskaźników wynikających z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Rozporządzenie to określa wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń chemicznych i pyłowych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (załącznik nr 1), a także wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń fizycznych czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (załącznik nr 2). Do obowiązków pracodawcy należy przeprowadzanie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrowanie i przechowywanie wyników tych badań i pomiarów oraz udostępnianie ich pracownikom.

Trzeba dodać, że zgodnie z art. 145 § 2 Kodeksu pracy wykaz prac szczególnie szkodliwych dla zdrowia ustala pracodawca po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami w trybie i na zasadach określonych w art. 23711a i art. 23713a oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Otrzymałem wypowiedzenie umowy. Kadry poinformowały mnie o liczbie jeszcze niewykorzystanych dni urlopu. Czy muszę je wykorzystać?

W roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy z pracownikiem uprawnionym do kolejnego urlopu, u dotychczasowego pracodawcy pracownikowi przysługuje urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed ustaniem tego stosunku pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze. W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. Dopiero w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania stosunku pracy, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

Jestem pracownicą w wieku 51 lat i mam okres zatrudnienia w szczególnych warunkach uprawniający do uzyskania emerytury z tego tytułu. Czy podlegam ochronie przed wypowiedzeniem umowy o pracę już teraz? Czy ochrona obejmuje tylko pracownice, którym brakuje co najmniej 4 lat do nabycia prawa do emerytury na warunkach powszechnych, czyli 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn?

Tak, jest Pani chroniona. Niższy od powszechnego wiek emerytalny pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest dla nich - co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym - normalnym ustawowym wiekiem emerytalnym, co sprawia, że tacy właśnie pracownicy w okresie czterech lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego właściwego dla tych kategorii zatrudnienia korzystają ze szczególnej ochrony prawnej przewidzianej w art. 39 k.p.

Jestem pracownikiem firmy ochroniarskiej. Obecnie po kilku latach pracy na podstawie umowy o pracę na czas określony mam propozycję dalszej pracy ale na umowę o dzieło. W sposobie wykonywania obowiązków nic się nie zmieni, nie zmienia się także obiekt na którym pracuję? Czy takie działanie jest zgodne z prawem? Jeśli nie, to co można zrobić w tej sytuacji?

Zgodnie z art. 22 § 1 oraz § 11 Kodeksu pracy - "Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy pod jego kierownictwem, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem", zaś wykonywanie przez pracownika za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju na rzecz i pod kierownictwem pracodawcy jest zatrudnieniem w ramach stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej umowy.

Za najważniejsze cechy umowy o pracę (stosunku pracy) można uznać :

.dobrowolność zobowiązania, czyli i pracodawca i pracownik zawierają umowę bez przymusu i ze świadomością wzajemnych praw i obowiązków,

.wzajemność zobowiązania, czyli pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, ten zaś płaci mu za to wynagrodzenie,

.obowiązek osobistego świadczenia pracy,

Zobacz także
Skomentuj:
Zaloguj się lub komentuj jako gość

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX