Plaga zleceń, które powinny być etatami

Bartosz Sendrowicz
01.12.2014 , aktualizacja: 28.11.2014 18:21
A A A
Firmy łamiące prawo/Umowy cywilnoprawne

Firmy łamiące prawo/Umowy cywilnoprawne (Gazeta Wyborcza/PIP)

W pierwszej połowie tego roku Państwowa Inspekcja Pracy wykryła już 1,1 tys. firm podpisujących z pracownikami umowy cywilnoprawne wbrew prawu. W niektórych branżach ponad połowa takich umów powinna być bowiem etatem.
Paulina ma 21 lat, pracuje w sklepie spożywczym na jednym z osiedli w warszawskim Ursusie. Oprócz tego studiuje na Wydziale Transportu Politechniki Warszawskiej. Praca za ladą jest dla niej tymczasowa, w przyszłości chciałaby pracować w firmie logistycznej.

Ze względu na obowiązki studenckie w sklepie pracuje tylko dwa i pół dnia. Ale pracuje w wyznaczonych godzinach i tym samym miejscu, jej praca podlega kontroli przez szefową, a obowiązki naszej rozmówczyni są ściśle określone. Zgodnie z art. 22 Kodeksu pracy Paulina powinna więc podpisać umowę o pracę. Ale tak się nie stało. Wykonuje swoje obowiązki w oparciu o umowę-zlecenie. Nasza rozmówczyni przyznaje jednak, że na tym etapie kariery nie ma to dla niej specjalnego znaczenia i nie zamierza się z szefową wykłócać o etat. - Sklep mam niemal pod samym domem, poza tym szefowa idzie mi na rękę, układając grafik. Jest to bardzo wygodne - opowiada.

Ale niezasadne zastępowanie umów o pracę umowami cywilnoprawnymi to od lat specjalność polskich pracodawców. Mimo iż sytuacja na rynku pracy poprawia się - w październiku bezrobocie spadło do 11,3 proc. z 11,5 proc. we wrześniu - firmy opieszale przyznają podwyżki, a do tego niechętnie dają etaty.

Pokazują to dane Państwowej Inspekcji Pracy, z których wynika, że w 2014 r. niewłaściwie zawartych umów-zleceń i o dzieło będzie prawdopodobnie najwięcej od lat. W niektórych branżach na etaty powinna być zamieniona ponad połowa umów cywilnoprawnych.

GazetaPraca.pl dotarła do danych PIP za pierwsze półrocze 2014 r. W tym czasie inspektorzy "nakryli" 1,1 tys. firm, w których pracownicy mieli umowy cywilnoprawne, choć powinni podpisać umowy o pracę. Dla porównania tyle samo było w całym 2011 r. W 2012 r. firm zastępujących etaty umowami podlegającymi rygorom Kodeksu cywilnego było 1,3 tys., a w 2013 - 1,9 tys. Sukcesywnie rosła też liczba pracowników, których te nadużycia dotknęły. W 2011 r. było to 7,3 tys. osób, rok później 8,9 tys., a w 2013 - 9,5 tys. Przez pół roku 2014 r. inspektorzy pracy ustalili, że proceder dotyczył 6,3 tys. osób. - Rzeczywiście, nieprawidłowości w zakresie zawierania umów cywilnoprawnych w warunkach umów o pracę przybywa. Patrząc na dane za pierwsze pół tego roku, można się spodziewać, że liczba naruszeń będzie wyższa niż w 2013 r. - przyznaje Danuta Rutkowska, rzeczniczka głównego inspektora pracy.

Najczęściej umowy cywilnoprawne niezgodnie z prawem podpisywane były w budownictwie. Na 302 skontrolowane kontrakty 166 powinno być umowami o pracę (55 proc.). Druga branża w tym niechlubnym rankingu to zakwaterowanie i usługi gastronomiczne. Tutaj na umowy o pracę powinno być zamienione 40 proc. zleceń i dzieł (155 z 392). W branży handel i naprawy inspektorzy skontrolowali 1,1 tys. umów - 403 zostały zawarte z naruszeniem prawa (36,5 proc.). W przemyśle zdaniem PIP niezasadnie zawarto 384 z 1417 umów cywilnoprawnych, czyli 27 proc.

Częściej naruszenia zdarzają się w mikroprzedsiębiorstwach, czyli takich, które zatrudniają mniej niż 10 osób i w firmach małych, czyli zatrudniających mniej niż 50 osób. Zdaniem Danuty Rutkowskiej w przypadku przedsiębiorców z branży budowlanej regułą jest częsta zmiana miejsca świadczenia pracy oraz bardzo duża rotacja pracujących. A to z kolei sprzyja zawieraniu umów cywilnoprawnych zamiast umów o pracę. - W firmach z branży handel i naprawy przypadki naruszania art. 22 par. 1 Kodeksu pracy występują przede wszystkim w małych sklepach - mówi Rutkowska. - Nie wytrzymują one konkurencji z dużymi placówkami handlowymi i - aby utrzymać się na rynku - starają się obniżyć koszty, między innymi poprzez zastępowanie umów o pracę umowami cywilnoprawnymi - dodaje.

Skomentuj:
Zaloguj się lub komentuj jako gość

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX