Badania firmy Kelly Services obnażają prawdę o podejściu współczesnych Polaków do pracy: 42 proc. poświęca życie prywatne dla zawodowego. Oznacza to, że prawie połowa z nas "zarywa noce" pracując lub podejmuje się pracy dodatkowej. Co piąty Polak pracuje co najmniej na dwa etaty, a co czwarty wykonuje pracę weekendową i poświęca pracy kilkanaście godzin dziennie. Nieco mniej Polaków często podróżuje służbowo lub pracuje poza miejscem zamieszkania, jednak wciąż są to liczby bijące na alarm w kontekście zachowania harmonii praca - życie.
Interesujących wniosków dostarczają również badania Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), według których zajmujemy 2 miejsce pod względem ilości czasu spędzonego w pracy (badanie objęło 34 najbardziej rozwinięte państwa). Na pracę poświęcamy średnio 2015 godzin rocznie (co ciekawe, wcale nie czyni jej to bardziej produktywną - wręcz przeciwnie). Na domiar złego połowa Polaków przyznaje się do myślenia o pracy po powrocie do domu. Według raportu "Satysfakcja z pracy 2010" przeprowadzonego przez Interaktywny Instytut Badań Rynkowych, większość osób angażujących się umysłowo w sprawy zawodowe poza godzinami spędzonymi w biurze to kobiety oraz 45-60-latkowie.
To tylko niektóre przykłady z całej serii badań, które uświadamiają, jak często pracownicy przedkładają życie zawodowe nad prywatne. W dłuższej perspektywie nadmiar pracy i nadgodzin okazuje się marną inwestycją, odbija się bowiem na zdrowiu i produktywności pracownika. Stres, bezsenność i dekoncentracja wpływają negatywnie na wypełnianie zawodowych obowiązków. Napięcie spowodowane bezustannym myśleniem o pracy skutkuje spadkiem motywacji do działania i nie pozwala odczuwać satysfakcji z aktywności zawodowej. Bezsilność i brak możliwości zmiany sytuacji to początek drogi do obniżonej wydajności pracownika i wielu schorzeń, w tym chorób serca, wrzodów i depresji. Druga pozycja Polski na liście państw europejskich najbardziej narażonych na negatywne skutki zdrowotne spowodowane pracą - jak podaje Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy - to mało zaszczytne miejsce w dobie społecznej odpowiedzialności w biznesie i personalnej polityki wielu przedsiębiorstw.
Nie lekceważ. Równoważ
Równowaga w życiu osobistym i zawodowym przynosi wymierne korzyści pracownikowi i pracodawcy. Termin "work-life balance" wiąże się z zachowaniem indywidualnego poczucia równowagi między różnymi strefami życia jednostki, pozwalającym osiągnąć satysfakcję w kwestii zatrudnienia i w życiu osobistym. "Pracownik będący ściśle uzależniony od pracodawcy szuka rozwiązań dających w miarę najlepsze warunki pracy, będącej narzędziem w celu zdobycia środków do życia. Jedni gonią za pieniądzem i awansem, godząc się na "wyścig szczurów" ze wszelkimi tego konsekwencjami (dla siebie, otoczenia i pracodawcy), a inni szukają godnych warunków pracy, godząc się z kolei na np. niższe wynagrodzenie, ale w połączeniu ze spokojem i stabilizacją lub pozwalające na realizowanie swoich celów w nieco inny sposób." - mówi Zbigniew Ligmann, wiceprezes Zarządu SGB-Trans-Leasing.
Pracodawca stosujący rozwiązania "work-life balance" aktywnie wspiera pracownika w zwalczaniu i zarządzaniu stresem zawodowym wpływającym na życie osobiste. Ma do dyspozycji szereg środków i działań prowadzących do wyrównania podziału czynności zawodowych i domowych pracownika. Rozwiązania takie mogą przybrać formę organizacji elastycznego czasu pracy, jak również dostępu do przyzakładowych przedszkoli, czy umożliwienia kontaktu z psychologiem osobom borykającym się z konfliktami na polu zawodowym i osobistym.
Szczególnie istotna dla pracodawcy jest świadomość korzyści płynących z polityki "work-life balance" w organizacji, którymi są:
- Większe zainteresowanie potencjalnych pracowników na poziomie rekrutacji i wpływ na retencję pracowników
- Łatwiejszy dostęp do specjalistów
- Atrakcyjny obraz firmy
- Większa motywacja, lojalność i produktywność pracowników
- Wyższy zwrot kosztów szkoleń pracowniczych
- Redukcja stresu i absencji spowodowanych zachorowalnością pracowników
- Identyfikacja pracownika z daną organizacją
Zrównoważenie życia osobistego i pracowniczego pozytywnie wpływa na stosunek do pracodawcy i przekłada się na przywiązanie do miejsca pracy. Wartościowy, doświadczony personel chętniej zostanie u pracodawcy biorącego pod uwagę jego potrzeby np. wychowania dzieci, uczestniczenia w domowym i rodzinnym życiu, poświęcenia czasu na sprawy nie związane z pracą. Uwzględnianie potrzeb rodzinnych pracownika i promowanie pozytywnych relacji pracodawca-pracownik buduje wartość firmy. Elastyczne formy pracy i zatrudnienia są odpowiedzią na coraz bardziej konkurencyjny rynek globalny i rosnące wymagania pracowników i przynoszą korzyści w postaci efektywnej produkcji. Potwierdza to przykład wiodących organizacji amerykańskich tj. IBM, KPMG, Johnson & Johnson, które wprowadziły rozwiązania "work-life balance" do zarządzania personelem i notują lepsze wyniki ekonomiczne od konkurencji.
Czy polskie przedsiębiorstwa są jednak gotowe na realizację podobnej polityki personalnej? Justyna Broniecka-Klim, specjalista ds. personalnych w branży finansowej, zapytana o wiedzę i narzędzia wykorzystywane przez współczesnych polskich pracodawców związane z zagadnieniami "work-life balance", odpowiada: - Powinniśmy odwołać się do ogólnej świadomości pracodawców o zarządzaniu personelem i prawidłowościach, jakimi rządzi się HR. Świadomość i wiedza na ten temat ciągle jest mała, tym samym wiedza na temat badania i zauważania potrzeb pracowników zwykle też jest niewielka. Wiedza na pewno jest czymś, co względnie łatwo posiąść. Za wiedzą stoją narzędzia. Jednak, aby szukać wiedzy należy nabrać świadomości. Polscy pracodawcy często tej świadomości nie mają. To, co możemy zrobić my HR-owcy, to starać się uświadamiać i skłaniać do poszukiwania wiedzy.
WLB w Twojej firmie
Możliwości zastosowania idei "work-life balance" w organizacji jest wiele. Wybór optymalnego programu równoważącego obszar życia zawodowego i osobistego wymaga znajomości kultury organizacji. Osoby zarządzające personelem powinny przeanalizować potrzeby i oczekiwania pracownicze oraz specyficzne "stresory" zawodowe określonych grup. Swoiste potrzeby personelu i uwarunkowania danej organizacji decydują o właściwie dopasowanym mechanizmie "work-life balance" definiowanym jako elastyczne formy zatrudnienia:
- Praca w niepełnym wymiarze godzin dla osób nie będących w stanie pracować na pełny etat np. rozpoczynających pracę, powracających do niej lub chcących ją zachować godząc przy tym obowiązki zawodowe z rodzinnymi
- Dzielenie pracy między dwie osoby lub więcej, które w innym wypadku nie sprostałyby obowiązkom zawodowym i prywatnym, przy proporcjonalnym podziale wynagrodzenia i innych świadczeń np. dzielenie pełnowymiarowego stanowiska pracy między kobiety wychowujące dzieci nie mogące pracować w formie tradycyjnej; ten system pracy pozwala zatrudniać osoby o różnych kwalifikacjach oraz stanowi sposób na uniknięcie zwolnień
fot. Shutterstock
