Jak się nie dać zwolnić

Katarzyna Pawłowska- Salińska
02.02.2009 , aktualizacja: 13.03.2015 12:38
A A A
Boisz się, że stracisz pracę w czasie kryzysu? Z naszego poradnika dowiesz się, jakie są sposoby na to, żeby nie dać się zwolnić.

Prawo pracy bez tajemnic



Po pierwsze: na chwilę zniknij z pracy

W jakikolwiek sposób, byle uzasadniony i usprawiedliwiony. Weź zwolnienie lekarskie, pójdź na urlop wypoczynkowy, szkoleniowy albo zdrowotny. Nie odbieraj poczty, zwłaszcza poleconych (ale pamiętaj o tym, że dwukrotnie wysłany list polecony może zostać uznać za doręczony, jeżeli pracodawca wysłał go na właściwy adres). Nie czytaj też maili. Zgodnie z kodeksem pracy wypowiedzenie jest skuteczne, jeżeli dojdzie do adresata w taki sposób, że będzie on mógł zapoznać się z jego treścią. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu albo innej usprawiedliwionej nieobecności, chyba że upłynął okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, tzn. dobiegła końca umowa na czas określony (art. 41 Kodeksu Pracy, rozdz. II). Usprawiedliwioną nieobecnością jest też odosobnienie ze względu na podejrzenie choroby zakaźnej. Nie bój się, że mogą cię zwolnić, gdy przyjedziesz do pracy oddać zwolnienie lekarskie - zwolnienie nie ma wtedy żadnej mocy sprawczej. Podobnie, gdy przyślą ci je pocztą. Dobrym sposobem jest także wzięcie urlopu bezpłatnego. Wprawdzie nie dostajesz pensji a składki nie są odprowadzane przez firmę do ZUS, ale za to pracodawca nie ma prawa cię zwolnić w czasie urlopu bezpłatnego. Jedynie w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy albo zwolnień grupowych możesz spodziewać się wypowiedzenia.

Wyjątki:

Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z pracownikiem na zwolnieniu lekarskim albo na urlopie, jeśli okaże się, że:

  • naruszył podstawowe obowiązki pracownicze,

  • popełnił w czasie trwania umowy o pracę przestępstwo, które uniemożliwia zatrudnianie na dotychczasowym stanowisku (przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem),

  • z własnej winy utracił uprawnienia do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku (np. prawo jazdy za jazdę po pijanemu).

    W każdym z tych przypadków pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 K.P. par. 1). Ważne! Nie może to nastąpić później niż po upływie miesiąca od uzyskania przez pracodawcę informacji uzasadniających rozwiązanie umowy i nie później niż trzy miesiące od zdarzenia, które jest podstawą rozwiązania umowy.


  • Warto wiedzieć:

  • W przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy albo zwolnień grupowych pracownik może się spodziewać wypowiedzenia i na urlopie, i na zwolnieniu lekarskim. Wypowiedzenie obowiązuje od powrotu do pracy.

  • Zwolnienie lekarskie chroni przed zwolnieniami grupowymi, jednak ta ochrona jest ograniczona w czasie (patrz punkt zwolnienie bez wypowiedzenia).


  • Gdy jednak zwolnią

    Nawet wtedy nie wszystko stracone. Zgodnie z art. 56 K.P. pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie, którego wartość nie może być większa od równowartości wynagrodzenia za przysługujący pracownikowi okres wypowiedzenia. Żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania wnosi się do sądu pracy w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 264 par. 2 K.P.).

    Po drugie: policz, ile ci brakuje do emerytury

    Jeśli okaże się, że nie więcej niż cztery lata pozostało ci do "ustawowego" wieku emerytalnego (60/65 lat - kobiety/mężczyźni), to oznacza, że jesteś w wieku przedemerytalnym i na mocy art. 39 K.P. podlegasz ochronie. Jeśli pracujesz u kilku pracodawców, ochrona przedemerytalna obowiązuje u każdego z nich. Nie mogą cię zwolnić nawet wtedy, gdy osiągniesz wiek emerytalny w czasie trwania okresu wypowiedzenia. Uwaga! Jeśli właśnie osiągnąłeś wiek emerytalny, pracodawca, który wypowie ci umowę, musi podać inne, oprócz wieku, powody uzasadniające zwolnienie. W przeciwnym razie dopuszcza się dyskryminacji w zatrudnieniu (uchwała Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2009, II PZP 13/08).

    Wyjątki:

  • Nie podlegasz ochronie przedemerytalnej, jeśli jesteś emerytem pracującym w niepełnym wymiarze godzin pobierającym świadczenia emerytalne.

  • Podobnie nie podlegasz ochronie, nawet w wieku przedemerytalnym, jeśli masz prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

    Tu pracy nie brakuje



  • Pracodawca może cię zwolnić w okresie przedemerytalnym, jeśli wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego nie uzyskasz prawa do emerytury wynikającego z okresu zatrudnienia (nie masz wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych).

  • Zakaz wypowiedzenia umowy o pracę nie obowiązuje przed osiągnięciem wieku przedemerytalnego, choćby się okazało, że ten wiek osiągniesz w okresie wypowiedzenia (czyli pracodawca może cię zwolnić chwilę przed twoimi urodzinami).


  • Warto wiedzieć:

  • Ochrona przedemerytalna nie obowiązuje w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu, ale chroni przy zwolnieniach grupowych - pracodawca może jedynie obniżyć pensję albo zmienić warunki pracy (ustawa z 13 marca 2003, DZ. U. nr 90, poz. 844 z poźn. zm.).


  • Zobacz - jak założyć własną firmę



    Po trzecie: postaraj się o dziecko

    Jeśli jesteś kobietą w ciąży, pracodawcę obowiązuje zakaz wypowiedzenia i rozwiązania umowy o pracę. Niestety, dotyczy on jedynie umów na czas nieokreślony. W przypadku umowy terminowej, której rozwiązanie nastąpiłoby po upływie trzech miesięcy ciąży, pracodawca ma obowiązek przedłużenia umowy do dnia porodu (Art. 177 par. 1 K.P.)

    Wyjątki:

    Ten zakaz nie obejmuje umowy na okres próbny krótszy niż jeden miesiąc. Pracodawca nie musi też przedłużać umowy i może ją wypowiedzieć nawet dzień przed porodem, jeśli: - chodzi o umowę na zastępstwo (art. 177 par. 3 1 K.P.) - jesteś pracownikiem tymczasowym, zatrudnionym przez agencje pracy tymczasowej.

    W obu przypadkach umowa rozwiązuje się z upływem terminu, na jaki jest podpisana. Ale uwaga! Jeżeli rozwiązanie umowy następuje w okresie ciąży, masz prawo do zasiłku macierzyńskiego.

    Warto wiedzieć:

  • Kobiety w ciąży podlegają szczególnej ochronie w przypadku tzw. zwolnień grupowych (art. 177 K.P.) i ustawa z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844). Pracodawca może jedynie wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy, ale nie może zwolnić kobiety w ciąży. Jeżeli wypowiedzenie warunków spowoduje obniżenie wynagrodzenia, to pracownicy przysługuje dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia (do końca okresu, w którym korzystałaby ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy).

  • Jeżeli dostałaś już wypowiedzenie i dopiero wtedy dowiedziałaś się, że jesteś w ciąży, przedstaw pracodawcy zaświadczenie lekarskie (że w dniu, w którym otrzymałaś wypowiedzenie, byłaś w ciąży). Będzie musiał przywrócić cię do pracy. Bez znaczenie jest, czy o tym, że jesteś w ciąży, dowiedziałaś się w okresie wypowiedzenia czy też po zakończeniu jego biegu. W obydwu przypadkach pracodawca musi przywrócić cię do pracy i wypłacić wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.

  • Nie przejmuj się też, jeśli nie powiadomiłaś pracodawcy o ciąży już po rozwiązaniu umowy o pracę. Nie powoduje to utraty roszczeń. (uchwała SN z 29 marca 2001, sygn. akt. I PKN 330/200, OSNP z 2003 r, nr 1, poz. 11).

  • Jeśli pracodawca nie ma możliwości przywrócenia cię do pracy, do dnia porodu przysługuje ci zasiłek równy macierzyńskiemu (art. 30 ust. 3 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). Okres ten wliczany jest do okresu zatrudnienia.

  • Jeśli jesteś już na urlopie macierzyńskim i masz umowę na czas nieokreślony, jesteś chroniona/-y przed zwolnieniem do końca urlopu. Podobnie jest, jeśli zdecydujesz się na nową opcję: macierzyński dodatkowy. W tym roku możesz wziąć dwa tygodnie przy jednym dziecku (trzy przy bliźniaczkach, pięć przy trojaczkach). Dostaniesz go na swój własny wniosek. Możesz pracować w niepełnym wymiarze.


  • Takiej samej ochronie podlegają ojcowie na "tacierzyńskim" (w tym roku to zaledwie tydzień) lub na dodatkowym macierzyńskim.

    Niestety, jeśli adoptowaliście dziecko lub jesteście rodzicami zastępczymi, ochrona na macierzyńskim wam nie przysługuje (art. 177 K.P.)

    Wyjątki:

  • Pracodawca może rozwiązać z tobą umowę bez wypowiedzenia na podstawie zwolnienia dyscyplinarnego, tylko pod warunkiem, że organizacja związkowa wyrazi na to zgodę.

  • Rodzice mogą też zostać zwolnieni w przypadku likwidacji zakładu pracy lub upadłości pracodawcy.


  • Pójdź na urlop wychowawczy

    Jeśli jesteś zatrudniona/y co najmniej 6 miesięcy (czas zatrudnienia u poprzednich pracodawców jest zaliczany) masz prawo do urlopu wychowawczego do 3 lat, nie dłużej jednak niż do 4. roku życia dziecka. Urlopu udziela się na wniosek pracownika. Może być wykorzystany najwyżej w 4 częściach. W okresie urlopu wychowawczego jesteś chroniona/y przed zwolnieniem od momentu złożenia wniosku o urlop wychowawczy do jego końca (art. 186 ind. 1, par. 1 i 2).

    Ważne! Okres pomiędzy złożeniem wniosku o urlop wychowawczy a podanym przez pracownika terminem jego rozpoczęcia nie może być krótszy niż 14 dni, ale nie podaje się maksymalnego okresu. Wykorzystaj to - złóż wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego z terminem rozpoczęcia za np. 8 miesięcy!

    Wyjątki:

  • Jeśli złożysz wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego już po rozpoczęciu przez pracodawcę postępowania mającego na celu zwolnienie cię z pracy, niestety, nie uda ci się tego postępowania zatrzymać.

  • Rodzice na wychowawczym mogą zostać zwolnieni w przypadku likwidacji zakładu pracy lub na podstawie zwolnienia dyscyplinarnego.

  • Niestety, wychowawczy nie chroni przez zwolnieniami grupowymi, jeśli wzięłaś urlop na więcej niż trzy miesiące (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 13 marca 2003 r.). Takie zwolnienie nie jest możliwe, jeśli jesteś w ciąży lub w czasie urlopu macierzyńskiego (art. 5 ust. 5 ww. ustawy z dnia 13 marca 2003 r.).


  • Po czwarte: wstaw się za kolegą z pracy

    Od 18 stycznia tego roku (art. 18 3e par. 1 K.P.) pracownicy przeciwstawiający się dyskryminacji nie mogą być zwolnieni. Taka sama ochrona przyznana jest pracownikom udzielającym wsparcia ofiarom dyskryminacji. Czyli każdy, kto jest np. molestowany albo wesprze osobę molestowaną, czy w inny sposób dyskryminowaną nie może być zwolniony. A molestowaniem w pracy jest teraz nie tylko naruszenie godności, poniżenie lub upokorzenie pracownika, ale też stworzenie w pracy wrogiej, zastraszającej lub poniżającej atmosfery. Wystarczy więc, że udowodnisz pracodawcy, że zwolnił cię za wspieranie molestowanych współpracowników, a będzie musiał przywrócić cię do pracy.

    Po piąte: zapisz się do związku

    Bo działacze związkowi są niezwykle dobrze chronieni przed zwolnieniem z pracy. Dotyczy to wszystkich rodzajów stosunków pracy. Nieistotne jest też, czy umowa o pracę jest zawarta na czas nieokreślony czy określony (art. 32 ustawy o związkach zawodowych).

    Z ochrony korzystają wyłącznie członkowie tych organizacji związkowych, które zrzeszają co najmniej dziesięciu członków-pracowników. Warto wiedzieć, że liczba chronionych działaczy związkowych jest ograniczona do: - trzech członków komitetu założycielskiego, - jednego członka organizacji związkowej, która nie jest reprezentatywna (czyli zrzesza niewielką liczbę członków i nie jest ogólnokrajowa).

    Wyjatki:

  • W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy dopuszcza się rozwiązanie umowy o pracę ze wszystkimi pracownikami, także i związkowcami.




  • Zobacz także