Osoby, które chcą być wolontariuszami zapewne zastanawiają się, czy się nadaję? Czy mam odpowiednie kwalifikacje? Wiek? Predyspozycje? Czy czy ? Takich pytań i wątpliwości może być sporo, a na wszystkie z nich jest jedna odpowiedź: wolontariuszem może być każdy. Ale o czym warto pamiętać - nie każdy w każdym miejscu. Są bowiem placówki, funkcje, które wymagają spełnienia określonych warunków przez kandydata na wolontariusza. Te warunki to np. wykształcenie, predyspozycje, stan zdrowia, posiadane kwalifikacje.

Czy wiek ma wpływ na wybór wolontariatu?

Wiek nie ogranicza możliwości podejmowania wolontariatu. Zarówno osoby pełnoletnie, dorosłe jak i nieletni mogą angażować się w ten typ działalności społecznej. W przypadku osób niepełnoletnich wymagana jest jednak zgoda ich opiekunów prawnych. I to jedyny warunek. Bez względu na wiek zawsze znajdzie się zajęcie, zawsze jest ktoś, kto czeka na uśmiech, dobre słowo czy pomoc. W przeogromnym bogactwie miejsc i ofert pracy jest jeden wyjątek - placówki opiekuńczo - wychowawcze. Aby być wolontariuszem w takim miejscu trzeba być osoba pełnoletnią. Tak stanowią szczegółowe przepisy, o których mowa w innym miejscu

Jakie wykształcenie i doświadczenie?

Najważniejsza jest, odpowiednia wiedza, przygotowanie i zdolności potrzebne do wykonywania określonej pracy woluntarystycznej. To połączone z chęcią działania dają zespół cech, które z pewnością będą niezbędne do podjęcia pracy woluntarystycznej. Warto zauważyć, że w praktyce wymogi wobec wolontariusza określa osoba kierująca organizacją lub koordynator odpowiedzialny za współpracę z wolontariuszami. Mogą one ocenić kwalifikacje kandydata i zdecydować zaangażowaniu go do właściwego zadania. Od strony prawnej "ustawa o wolontariacie" nakłada obowiązek posiadania przez wolontariuszy kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonych usług oraz wypełnienia innych warunków obowiązujących w danym miejscu pracy woluntarystycznej. Mogą to być np. badania lekarskie w przypadku pracy i kontaktu zrywnością, kursy i uprawnienia specjalistyczne np. kurs opiekuna kolonijnego. Organizacja chcąca zaangażować wolontariusza może kierować się przepisami szczegółowymi bądź wewnętrznym regulaminem. Zdarza się też, że wymogi wobec wolontariusza precyzują szczegółowe przepisy, np. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 września 2002 r określa kwalifikacje wymagane w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, a rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 grudnia 2002 r wymagane w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Ile czasu poświęcić na wolontariat?

Będąc wolontariuszem, należy pamiętać, że zarówno kiedy jest to zajęcie wykonywane codziennie, jak i raz w tygodniu, w obydwu przypadkach to wolontariat, jedyna różnica to czas wykonywanej pracy. Warto też określić, czy ze względu na natłok obowiązków bardziej odpowiedni jest wolontariat akcyjny czy krótkoterminowy? Czy jednak możliwe będzie podjęcie długoterminowych działań?. To wszystko jest bardzo ważne, ponieważ pozwoli jasno doprecyzować zakres obowiązków jako wolontariusza, a także uświadomi organizacji lub instytucji kiedy może na daną osobę liczyć. Nie ma limitów i norm czasowych określających prace wolontariatu. To ile czasu chcesz i możesz poświecić zależy tylko od ciebie.

Czy cudzoziemcy mogą być wolontariuszami?

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie dopuszcza taką możliwość. Co ważne, nie trzeba mieć do tego ani stosownego pozwolenia na pracę ani specjalnej wizy. Wolontariat jest bowiem działalnością odpowiadającą świadczeniu pracy, nie jest zaś pracą, jest świadczeniem nieodpłatnym, nie podlegającym regulacjom rynku pracy. Osoby przebywające legalnie w Polsce (studenci, turyści, osoby pracujące na kontraktach) mogą podjąć się wolontariatu zgodnie w zasadami jakie stawia wszystkim "ustawa o wolontariacie". Natomiast, jak zostać wolontariuszem w innym kraju, co oczywiście również jest możliwe piszemy w innym miejscu.

Wolontariusz, praktykant, stażysta

Przy okazji definiowania pojęć: wolontariat, wolontariusz warto poświęcić uwagę na jasne rozgraniczenie pomiędzy: wolontariatem, stażem i praktyką. Często pojęcia te są stosowane zamiennie, a jest to niewłaściwe. Wolontariusz to osoba, która ochotniczo i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia, odpowiadające świadczeniom pracy. Kim zatem jest stażysta i praktykant. Praktyki studenckie to forma zdobywania praktycznej wiedzy związanej z kierunkiem studiów. Ich odbycie jest obowiązkiem studenta wynikającym np. z regulaminu uczelni. Wynika z tego, że praktyka studencka, chociaż bezpłatna, nie jest realizowana ochotniczo, a więc nie jest to wolontariat. Stażysta wykonuje zadania w zakładzie pracy na takich samych zasadach, jak zatrudnione tam osoby w ramach stosunku pracy. Staż polega na nabywaniu przez osobę bezrobotną praktycznych umiejętności przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez zawiązywania stosunku pracy. W konsekwencji stażysta nie jest pracownikiem pracodawcy, na którego rzecz wykonuje zadania, jednak podlega jego kierownictwu na takich samych zasadach jak pracownicy. Widać więc jednoznacznie, że istotna różnica między tymi pojęciami koncentruje się na "dobrowolności" - szczególnej cesze wolontariatu. Wolontariusz na ten rodzaj działalności decyduje się właśnie bez przymusu, z własnej woli. Stażysta i praktykant podejmują swoją aktywność, bo muszą, obligują ich do tego określone przepisy czy regulaminy studiów. Jako praktykant jestem zobowiązany odpracować np. 100 godzin w domu dziecka i to warunkuje uzyskanie wpisu do indeksu. Jako wolontariusz chodzę do domu dziecka, bo np. bliski mi jest los dzieci tam mieszkających, chcę dać im coś z siebie, wesprzeć je, itp. Oczywiście, mogą być takie sytuacje kiedy praktykanci po odbyciu obowiązkowych praktyk zostają jeszcze w miejscu praktyki i dalej wspierają swoją pracą daną placówkę. Od tego momentu - ukończenia praktyki - są w niej wolontariuszami. I od tego momentu ich działalność cechuje dobrowolność, a nie obowiązek odbycia praktyki.

Czy okres pracy wolontarystycznej liczy się do stażu pracy?

Niestety, tego rodzaju działalności nie zalicza się do stażu pracy, tak samo jak wykonywanie świadczeń przez wolontariusza nie wpływa na uprawnienia pracownicze. Nie można więc okresu pracy wolontariusza wliczyć do okresów składkowych lub nie składkowych, co w efekcie nie ma wpływu na uzyskanie prawa do renty, czy emerytury ani tym bardziej na wysokość obu tych świadczeń.

Czy wolontariusz jest pracownikiem?

Świadczenie wykonywane przez wolontariusza jest "świadczeniem odpowiadającym świadczeniu pracy", nie jest to praca w rozumieniu Kodeksu Pracy. Są jeszcze dwie istotne różnice:

wolontariusz za swoja pracę nie pobiera wynagrodzenia

wolontariusz podpisuje porozumienie o współpracy, a nie umowę o pracę

Jak widać fakty te wskazują jednoznacznie, że wolontariusz nie jest pracownikiem angażującej go placówki.

Czy osoba bezrobotna może być wolontariuszem bez utraty prawa do zasiłku?

Bycie wolontariuszem nie wpływa ani na utratę, ani wysokość świadczenia dla bezrobotnych. Wcześniej przytoczona definicja pojęcia określa, że wolontariuszem jest osoba nie pobierająca wynagrodzenia. Nie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu Pracy, a więc będąc wolontariuszem nie straci prawa do zasiłku.